1
00:01:32,480 --> 00:01:36,200
Fratoj miaj, ricevu la
benon de Lia Papa Moshto.
2
00:01:46,040 --> 00:01:49,960
Ni preghu Dion ke li donacu
al ni chi-tie sian Lumon.
3
00:03:27,680 --> 00:03:29,720
Miaj karaj Fratoj,
4
00:03:32,720 --> 00:03:35,040
de post kiam, dank'al Difavoro,
5
00:03:36,680 --> 00:03:42,280
la Hispana reghlando malkovris kaj
konkeris la Okcidentajn Hindiojn,
6
00:03:42,280 --> 00:03:46,440
kiujn iuj jam nomas la Nova Mondo,
7
00:03:46,480 --> 00:03:48,200
levighis granda nombro da demandoj
8
00:03:48,200 --> 00:03:52,800
malfacilaj, kiujn nenio, en la
historio de la homoj, lasis antałvidi.
9
00:03:56,760 --> 00:04:01,200
Unu el tiuj demandoj,
unuarange grava, neniam ricevis
10
00:04:01,200 --> 00:04:06,400
respondon klaran kaj kompletan.
11
00:04:06,800 --> 00:04:09,880
Pro ghi ni kunvenas chi-tie.
12
00:04:09,880 --> 00:04:14,400
Tiuj novaj teroj havas enloghantojn,
13
00:04:14,920 --> 00:04:19,720
kiuj estis venkitaj kaj
submetitaj nome de la vera Dio.
14
00:04:21,960 --> 00:04:27,600
Tamen, dum tridek jaroj, disvastighis,
15
00:04:27,600 --> 00:04:31,360
en Ełropo, onidiroj,
16
00:04:31,360 --> 00:04:36,720
ke la indighenoj el Meksikio kaj el
la insuloj de la Nova Hispanio estis...
17
00:04:36,720 --> 00:04:43,200
tre maljuste mistraktitaj
de la Hispanaj konkerantoj.
18
00:04:44,440 --> 00:04:47,840
Tiuj onidiroj, kiujn malamikoj de Hispanio,
19
00:04:47,840 --> 00:04:50,960
Nederlando, Anglujo kaj Francujo,
20
00:04:50,960 --> 00:04:55,200
eble estas troigintaj,
21
00:04:55,200 --> 00:04:59,120
alvenis ghis Lia Papa Moshto,
22
00:05:00,160 --> 00:05:04,120
kiu pro tio montrighis forte emociighinta,
23
00:05:04,120 --> 00:05:12,440
des pli ke tiuj mistraktoj okazus
nome de nia sankta religio.
24
00:05:12,440 --> 00:05:21,520
Plurfoje la Sankta Patro manifestis
kompaton al la popoloj de Novaj Teroj.
25
00:05:23,200 --> 00:05:26,400
Sed liaj instrukcioj, lałshajne,
26
00:05:26,640 --> 00:05:28,960
ne chiam estis respektitaj,
27
00:05:28,960 --> 00:05:33,920
cetere ne pli ol la kronaj regularoj.
28
00:05:35,400 --> 00:05:41,560
Hodiał la Sankta Patro min
sendis al vi kun preciza misio
29
00:05:41,560 --> 00:05:45,280
decidi, chu tiuj indighenoj
30
00:05:45,280 --> 00:05:49,080
estas veraj kaj elfaritaj homoj,
31
00:05:49,080 --> 00:05:52,400
kreitajhoj de Dio,
32
00:05:52,400 --> 00:05:56,400
fratoj niaj en la posteularo de Adamo.
33
00:05:56,400 --> 00:06:00,200
Ał chu kontrałe, kiel oni tion diris,
34
00:06:00,200 --> 00:06:05,000
ili estas apartaj kreitajhoj, ał ech
35
00:06:05,000 --> 00:06:09,600
la subjektoj de la diabla Imperio.
36
00:06:11,000 --> 00:06:13,560
Fine de nia debato,
37
00:06:13,560 --> 00:06:16,920
la decido kiun mi alprenos ipso facto
38
00:06:16,920 --> 00:06:19,320
estos konfirmita de la Sankta Patro
39
00:06:19,320 --> 00:06:22,360
kaj konsekvence ighos nenuligebla.
40
00:06:27,200 --> 00:06:31,680
Ni kunvenigis chi-tie, en Valladolid',
41
00:06:31,680 --> 00:06:32,880
en tiu-chi monakejo,
42
00:06:32,880 --> 00:06:36,400
kie Frato Gregorio bonvolis akcepti nin,
43
00:06:36,400 --> 00:06:39,160
kelkajn atestantojn kaj partoprenantojn.
44
00:06:39,160 --> 00:06:43,360
Kaj unue la tre famkonata
frato Bartolomeo de Las Casas,
45
00:06:43,360 --> 00:06:49,120
kiu bone konas la terojn novajn kaj
plurfoje ekdefendis tiujn indighenojn.
46
00:06:49,200 --> 00:06:52,400
Alfronte ni havas Majstron Sepulveda mem.
47
00:06:53,560 --> 00:06:57,040
Liaj filozofiaj verkoj tre bone konatas.
48
00:06:57,040 --> 00:07:02,120
Lia eruditeco kaj lia spirita penetremo
49
00:07:02,120 --> 00:07:05,720
estos multvaloraj al ni.
50
00:07:07,600 --> 00:07:09,320
Se, inter vi, iu deziras paroli,
51
00:07:09,320 --> 00:07:12,880
li sciigu tion, levante la manon.
52
00:07:15,280 --> 00:07:23,320
Mi esperas ke Dio kunhelpos kaj ke
53
00:07:23,320 --> 00:07:24,880
per Lia favoro,
54
00:07:24,880 --> 00:07:29,200
ni kapablos konservi plenan
konsciencon kaj dignecon.
55
00:07:30,400 --> 00:07:33,280
Frato Bartolomeo, vi parolu !
56
00:07:38,880 --> 00:07:45,080
Eminenco, Nia Sinjoro Jesuo diris
57
00:07:45,280 --> 00:07:48,480
Mi estas la vero kaj la vivo.
58
00:07:49,680 --> 00:07:53,280
Mi klopodos diri la veron pri tiuj,
59
00:07:53,280 --> 00:07:56,280
kies vivon ni estas forprenontaj.
60
00:07:56,280 --> 00:08:00,080
Char, vere, ni estas detruantaj ilin.
61
00:08:02,280 --> 00:08:06,080
Post la malkovro kaj la konkero de la Hindioj,
62
00:08:06,080 --> 00:08:12,480
la Hispanoj neniam chesis sklavigi,
torturi kaj amasbuchi la Indianojn.
63
00:08:12,880 --> 00:08:16,880
Tio, kion mi diru, estas tiom forloga,
ke mi ne scias per kio komenci.
64
00:08:16,880 --> 00:08:19,280
Estus sufiche por plenigi grandegan libron.
65
00:08:20,080 --> 00:08:21,680
Parolu libere.
66
00:08:21,880 --> 00:08:24,440
Jam de la unuaj kontaktoj,
67
00:08:24,440 --> 00:08:29,320
la Hispanoj shajnis vivigitaj kaj
pushitaj nur de terura soifo por oro.
68
00:08:29,320 --> 00:08:32,200
Nur tion ili postulas : Oron ! Oron !
69
00:08:32,200 --> 00:08:34,480
Alportu al ni oron !
70
00:08:34,480 --> 00:08:37,880
Tial enloghantoj de la Teroj Novaj diris :
71
00:08:37,880 --> 00:08:42,280
sed kion ili faras per tiom da oro?
Chu ili manghas ghin?
72
00:08:42,280 --> 00:08:44,480
Chio estas submetita al oro, chio !
73
00:08:46,080 --> 00:08:49,280
Tial dekomence la malfelichaj Indianoj
74
00:08:49,280 --> 00:08:53,280
estas traktitaj kiel bestoj, sen racio.
75
00:08:55,280 --> 00:09:02,880
Unue oni brulstampas ilin
per la nomo de ilia havanto, survizaghe.
76
00:09:02,880 --> 00:09:10,080
Kiam ili pasas de proprietulo al alia,
oni restampas ilin, ankorał kaj ankorał.
77
00:09:10,080 --> 00:09:14,080
Tiuj stampoj akumulighas sur iliaj vizaghoj,
78
00:09:14,080 --> 00:09:16,880
kiuj farighas kvazał malnova paperfolio.
79
00:09:19,280 --> 00:09:23,280
Poste oni amase jhetis ilin
en or- kaj arghentminejojn,
80
00:09:23,280 --> 00:09:25,680
kaj tie ili mortas milope.
81
00:09:25,680 --> 00:09:28,480
Terura fetoro liberighas el tiuj minejoj,
82
00:09:28,480 --> 00:09:30,480
kiuj estas pli achaj ol la inferio,
83
00:09:30,480 --> 00:09:32,480
malhelaj kaj malsekaj.
84
00:09:32,680 --> 00:09:36,480
La putoj estas superflugataj de trupoj
da kadavremaj birdoj tiom multnombraj
85
00:09:36,480 --> 00:09:37,680
ke ili kashas la sunon !
86
00:09:37,680 --> 00:09:39,680
Vi parolis ankał pri amasbuchadoj.
87
00:09:39,880 --> 00:09:43,880
Jes ja, Eminenco.
Milion'ope ili estis buchitaj.
88
00:09:45,280 --> 00:09:48,480
Jes, milionope ! Kiel bestoj en buchejo !
89
00:09:48,480 --> 00:09:50,680
Per kiaj rimedoj ?
90
00:09:50,680 --> 00:09:52,080
Chio estas bona.
91
00:09:52,080 --> 00:09:55,680
Kelkfoje oni dektriope pikmortigas ilin,
92
00:09:55,680 --> 00:09:58,880
oni chirkałas ilin per seka pajlo
kaj oni ekflamigas ghin.
93
00:09:59,080 --> 00:10:02,280
Alifoje oni fortranchas iliajn manojn
kaj oni forlasas ilin en la arbaro
94
00:10:02,280 --> 00:10:05,080
dirante al ili Iru porti la leterojn!
95
00:10:05,080 --> 00:10:07,080
Kion tio signifas ?
96
00:10:07,080 --> 00:10:10,480
Iru porti la mesaghon !
97
00:10:12,880 --> 00:10:15,280
Iru montri al la aliaj, kiuj ni estas !
98
00:10:15,280 --> 00:10:16,880
Kaj kial dektriope ?
99
00:10:16,880 --> 00:10:21,880
Por omaghi la Kriston kaj la dekdu apostolojn !
100
00:10:22,880 --> 00:10:25,880
Jes, mi al vi diras la veron !
101
00:10:25,880 --> 00:10:30,280
La Sinjoro estis 'omaghita'
per chiuj homaj hororoj.
102
00:10:30,280 --> 00:10:33,280
Chio estas imagita.
103
00:10:34,080 --> 00:10:38,080
Kelkfoje oni ekprenas infanojn per la piedoj
104
00:10:38,080 --> 00:10:41,680
kaj oni frakasas iliajn kraniojn
kontrał rokojn!
105
00:10:41,680 --> 00:10:44,880
Ał oni metas ilin sur rostokrado,
oni dronigas ilin,
106
00:10:44,880 --> 00:10:48,880
oni jhetas ilin al malsataj hundoj
kiuj manghegas ilin kiel porkojn !
107
00:10:48,880 --> 00:10:50,080
Oni vetlude divenas tiun,
108
00:10:50,080 --> 00:10:54,880
kiu malfermos la ventron de virino
per ununura tranchila frapo !
109
00:11:01,280 --> 00:11:06,480
Vi parolas al ni pri la kompatinda mizero
de la militoj, komuna al chiuj popoloj.
110
00:11:06,480 --> 00:11:09,280
La milito ? Kiu milito ?
111
00:11:09,680 --> 00:11:12,480
Tiuj popoloj ne militis kontrał ni !
112
00:11:12,480 --> 00:11:17,160
Ili venis al ni tute ridetantaj,
kun gaja vizagho, kuriozaj ekkoni nin,
113
00:11:17,160 --> 00:11:19,840
sharghitaj per fruktoj kaj donacoj !
114
00:11:19,840 --> 00:11:22,440
Kaj morton ni alportis al ili !
115
00:11:22,680 --> 00:11:24,560
Nome de Kristo !
116
00:11:24,760 --> 00:11:26,760
Eminenco, chu tio ne estas blasfemo?
117
00:11:26,760 --> 00:11:29,080
La sankteco de l'loko rajtigas nin chion ałdi.
118
00:11:29,080 --> 00:11:32,080
Chiamaniere, ni povas nenion kashi al Dio.
Dałrigu!
119
00:11:32,280 --> 00:11:36,120
Jes, chio, kion mi vidis,
mi vidis fari nome de Kristo!
120
00:11:36,120 --> 00:11:40,320
Mi vidis Hispanojn preni la grasajhon
de Indianoj - vivantaj -
121
00:11:40,320 --> 00:11:42,880
por pansi siajn proprajn vundojn !
122
00:11:43,080 --> 00:11:44,680
Vivantajn !
123
00:11:46,680 --> 00:11:48,280
Tion mi vidis !
124
00:11:48,280 --> 00:11:55,280
Mi vidis niajn soldatojn tranchi al ili
la nazon, la orelojn, la langon, la manojn,
125
00:11:55,280 --> 00:11:58,280
la mamojn de la virinoj kaj
la penisojn de la viroj,
126
00:11:58,280 --> 00:12:00,880
jes, por tajli ilin, kiel oni tajlas arbon !
127
00:12:01,080 --> 00:12:04,880
Por amuzghi ! Por distrighi !
128
00:12:07,280 --> 00:12:11,680
Mi vidis, en Kubo, en loko nomita Kaonao,
129
00:12:11,680 --> 00:12:14,880
Hispanan trupon halti
en la lito de sekighinta torento.
130
00:12:15,080 --> 00:12:18,280
Tie ili pintigis siajn spadojn sur shtonoj,
131
00:12:18,280 --> 00:12:21,280
poste ili antałeniris ghis vilagho kaj diris
132
00:12:21,280 --> 00:12:24,080
jen, chu ni provus la tranchanto de niaj glavoj
133
00:12:24,280 --> 00:12:27,280
Hispano elingigis, la aliaj same faris,
134
00:12:27,280 --> 00:12:33,280
kaj ili komencis tratranchi, blinde,
chiujn vilaghanojn kiuj trankvile sidis!
135
00:12:33,480 --> 00:12:36,880
Chiuj buchitaj! Sango fluis el chie!
136
00:12:37,080 --> 00:12:39,280
Chu vi cheestis ?
137
00:12:39,480 --> 00:12:41,880
Mi estis ilia pastro.
138
00:12:41,880 --> 00:12:46,680
Mi kuris kiel frenezulo chiuflanken!
Estis spektaklo horora kaj terura.
139
00:12:46,680 --> 00:12:49,280
Kaj mi vidis ghin !
140
00:12:51,280 --> 00:12:57,280
Alian fojon, mi vidis soldaton, ridantan,
141
00:12:57,280 --> 00:12:59,480
enigi sian ponardon en la flankon de infano,
142
00:12:59,480 --> 00:13:01,080
kaj tiu infano iris tien kaj tien,
143
00:13:01,080 --> 00:13:03,880
ambałmane tenante siajn elfughintajn intestojn.
144
00:13:04,080 --> 00:13:09,680
Ankał en Kubo, oni sin pretigis
mortigi kacikon, sen iu ajn kałzo
145
00:13:09,680 --> 00:13:12,880
kaj ghin bruligi vivantan.
146
00:13:13,080 --> 00:13:17,080
Tiam monako alproksimighis por
iomete paroli al li pri nia dogmaro.
147
00:13:17,080 --> 00:13:20,280
Li demandis lin chu li volas iri al la chielo,
148
00:13:20,280 --> 00:13:22,280
kie estas la gloro kaj la eterna ripozo,
149
00:13:22,280 --> 00:13:24,680
anstatał suferi en inferio.
150
00:13:24,880 --> 00:13:26,120
La kaciko diris al li
151
00:13:26,120 --> 00:13:28,480
chu la kristanoj iras al la chielo?
152
00:13:28,480 --> 00:13:31,080
Jes, diris la monako, iuj el ili tien iras.
153
00:13:31,280 --> 00:13:34,080
Tiam, diris la kaciko,
154
00:13:34,080 --> 00:13:41,280
mi preferas iri en inferion,
por ne retrovi min kun homoj tiom kruelaj!
155
00:13:44,280 --> 00:13:48,480
Mi vidis kruelajhojn tiom grandajn,
ke oni ne ałdacus ilin imagi.
156
00:13:49,280 --> 00:13:52,880
Neniu lingvo, neniu rakonto
povas diri tion, kion mi vidis.
157
00:13:58,880 --> 00:14:02,480
Eminenco, la kristanoj
forgesis chiun timon al Dio.
158
00:14:02,680 --> 00:14:05,680
Ili forgesis tiujn, kiuj ili estas.
159
00:14:05,680 --> 00:14:08,880
Jes, milionojn! Mi ja diras milionojn!
160
00:14:09,280 --> 00:14:13,880
En Cholula, en Meksikio, kaj en Tapeaka,
161
00:14:13,880 --> 00:14:16,280
estis buchita la loghantaro tuta !
162
00:14:16,480 --> 00:14:19,880
Krie de Sankta Jakobo! Kaj estis facile!
163
00:14:19,880 --> 00:14:24,280
char tiuj homoj ne havis pafarmilojn
kiel niaj! Nek chevalojn!
164
00:14:28,480 --> 00:14:30,480
Chu vi scias, Eminenco,
165
00:14:30,480 --> 00:14:35,040
ke iuloke Hispanoj uzas la sangon
de tiuj homoj por privershi siajn terojn?
166
00:14:35,040 --> 00:14:41,080
La kapitanoj militire forkondukis
longajn enkatenigitajn irantarojn da ili.
167
00:14:41,280 --> 00:14:42,880
Foje-foje ili diris al la soldatoj:
168
00:14:42,880 --> 00:14:46,480
Fortranchu pecon de la femuro
de tiu bubacho kaj donu ghin al la hundoj!
169
00:14:46,480 --> 00:14:48,880
Kvazał temus pri shafajhaj pecoj!
170
00:14:49,080 --> 00:14:52,480
En iuj barakaroj,
oni vidis homviandajn montroaranghojn!
171
00:14:52,480 --> 00:14:56,080
Femurojn, brustojn alkrochitajn al traboj!
172
00:14:56,280 --> 00:15:00,280
Per indiana karno ili nutris la Indianojn!
Tio kostis nenio !
173
00:15:01,680 --> 00:15:04,680
Oni ech rakontis ke Hispanoj ghin manghis!
174
00:15:05,280 --> 00:15:07,280
Nu ! ... Nu !
175
00:15:15,280 --> 00:15:21,880
Frato Bartolomeo, nature
homoj multe rakontas kaj malmulte pripensas.
176
00:15:22,080 --> 00:15:28,880
Mi lasis vin paroli,
mi rimarkis vian emocion, vian impetecon,
177
00:15:29,080 --> 00:15:32,280
Mi bone ałskultis vin,
178
00:15:32,280 --> 00:15:40,280
sed mi rememorigas al vi ke
NE TIU demando priokupas nin.
179
00:15:40,680 --> 00:15:46,080
Ni ne devas decidi pri la Hispana kruelemo,
180
00:15:46,080 --> 00:15:51,080
ni devas decidi pri la naturo
kaj kvalito de tiuj indighenoj.
181
00:15:51,280 --> 00:15:52,480
Chu vi komprenas min?
182
00:15:52,680 --> 00:15:54,280
Jes, mi vin komprenas.
183
00:15:54,480 --> 00:16:00,880
Tial vin, kiu konas ilin, mi pridemandas:
kiaj ili estas?
184
00:16:02,480 --> 00:16:06,880
Chu mi supozu ke ni ne memortenos
la hipotezon pri la diabla Imperio?
185
00:16:07,480 --> 00:16:08,480
Bone.
186
00:16:09,080 --> 00:16:12,880
Mi elvokis tiun legendon
nur por montri ghian troigon.
187
00:16:13,280 --> 00:16:17,480
La shtatojn de Satano ne havas limojn.
Estus tro facile!
188
00:16:17,880 --> 00:16:21,680
Li estas chie, kaj unue en ni mem.
189
00:16:22,080 --> 00:16:24,880
Kiaj ili estas?
190
00:16:25,680 --> 00:16:29,280
Kiel diris Kristoforo Kolombo mem,
la unua kiu ilin renkontis:
191
00:16:29,680 --> 00:16:34,680
Mi ne povas kredi ke ekzistas
en la mondo pli bonaj homoj.
192
00:16:35,080 --> 00:16:36,280
Kio estas?
193
00:16:36,680 --> 00:16:39,880
Ili estas belaj, Eminenco, bonstaturaj.
194
00:16:39,880 --> 00:16:43,080
Ili estas pacemaj kaj dolchaj, kiel shafinoj.
195
00:16:43,080 --> 00:16:45,480
Malavidaj al alies havajho.
196
00:16:45,480 --> 00:16:48,280
Malavaraj, sen artifikoj.
197
00:16:48,480 --> 00:16:50,880
Chu ili chiam bone akceptis vin?
198
00:16:51,080 --> 00:16:52,080
Chiam.
199
00:16:52,280 --> 00:16:55,080
Chu sen trompemo, sen perfidemo?
200
00:16:55,280 --> 00:16:56,880
Kun plej kompleta naiveco.
201
00:16:56,880 --> 00:16:58,880
Ili ne kapablas mensogi.
202
00:16:58,880 --> 00:17:03,280
Mi ne povas pli bone diri:
ili estis kiel bildo de la paradizo antał la peko.
203
00:17:03,680 --> 00:17:06,080
Chu ili shajnas al vi inteligentaj?
204
00:17:06,480 --> 00:17:08,080
Certe, ili estas.
205
00:17:08,480 --> 00:17:10,480
Chu same inteligentaj kiel ni?
206
00:17:10,880 --> 00:17:12,080
Jes, sen ia dubo.
207
00:17:12,280 --> 00:17:14,280
Tamen, ili foje shajnas tre sensciaj,
208
00:17:14,280 --> 00:17:20,680
kaj tre kredemaj: ili impresighis pro ałguroj.
209
00:17:20,680 --> 00:17:23,880
La Meksikia imperiestro ech volis sin mortigi!
210
00:17:24,280 --> 00:17:27,280
Moktezuma, jes, onidire. Mi ne estis tie.
211
00:17:27,280 --> 00:17:32,480
Antikva kredo antałdiris ke
ilia plej granda heroo iam revenos el Oriento.
212
00:17:32,880 --> 00:17:36,880
Kortez, tre lerta kapitano,
kiu miaopinie estis via amiko,...
213
00:17:36,880 --> 00:17:40,880
estis informita pri tiu profetajho.
Komence, li ludis per ghi.
214
00:17:40,880 --> 00:17:43,280
Sed iliaj okuloj tre rapide malfermighis.
215
00:17:43,280 --> 00:17:46,080
Ili rapide komprenis ke
la Hispanoj ne venis el la chielo.
216
00:17:46,080 --> 00:17:52,080
Kiam Moktezuma venis renkonten al Kortez,
la unuan fojon, sharghita per belegaj donacoj,
217
00:17:52,080 --> 00:17:56,080
li diris al ili:
Mi estas el karno kaj sango kiel vi.
218
00:17:56,880 --> 00:17:59,680
Chu ili kapablas je kristanaj sentoj?
219
00:17:59,680 --> 00:18:03,680
Certe. Ili favore akceptas nian kredon.
220
00:18:04,080 --> 00:18:07,280
Sed kian bildon pri ghi ni donas al ili?
221
00:18:07,280 --> 00:18:10,480
Kion ili povas pensi pri dio kiun la kristanoj,
222
00:18:10,480 --> 00:18:13,680
kiuj ekstermas ilin, konsideras justa kaj bona?
223
00:18:14,080 --> 00:18:18,080
Chu vi scias tion,
kion unu el ili iam konfidis al mi?
224
00:18:18,480 --> 00:18:19,680
Diru al ni!
225
00:18:20,080 --> 00:18:21,480
Li diris al mi:
226
00:18:21,880 --> 00:18:27,480
Jes, mi jam sentas min iom kristana
char mi jam kapablas iom mensogi.
227
00:18:30,480 --> 00:18:35,280
Diru nun: kiel ili reagis
al la kruelegajhoj pri kiuj vi parolis al ni?
228
00:18:35,680 --> 00:18:37,680
Eminenco, mi jam diris tion al vi,
229
00:18:37,680 --> 00:18:40,480
ilia naturo estas tiom dolcha,
kaj ni frapis tiom forte,
230
00:18:40,480 --> 00:18:43,080
ke ili neniam trovis la forton rezisti al ni.
231
00:18:43,080 --> 00:18:45,080
Do ili iris al malespero.
232
00:18:45,080 --> 00:18:49,680
La patrinoj mortigis siajn bebojn
por ke ili ne ighu niaj sklavoj.
233
00:18:49,880 --> 00:18:53,120
Oni vidis grandan nombron
da infanoj naskighi mortaj,
234
00:18:53,120 --> 00:18:56,080
pro iuj herboj
kiujn iliaj patrinoj estis manghintaj.
235
00:18:56,480 --> 00:19:00,480
Chu vi memoras, Eminenco,
pri la forta parolo de la Ekliziisto?
236
00:19:00,880 --> 00:19:02,080
Pri kiu?
237
00:19:02,480 --> 00:19:06,080
Ghi estis shoko por mi,
kiam hazarde ghi okulfrapis min:
238
00:19:06,280 --> 00:19:09,280
La pano de la malrichuloj estas ilia vivo.
239
00:19:09,280 --> 00:19:12,480
Tiu, kiu senigas ilin je ghi,
tiu estas murdisto.
240
00:19:12,680 --> 00:19:16,080
Nu tiuj kreitajhoj fine decidis
malshati la vivon.
241
00:19:16,080 --> 00:19:20,480
Cetere la homoj ne plu alproksimas
siajn virinojn, por ne havi idojn.
242
00:19:20,480 --> 00:19:26,480
Krome lacegigas ilin novaj malsanoj,
kiujn ni ilin plej ofte seksperforte alportis.
243
00:19:26,480 --> 00:19:30,480
Jes, ili perdis chian deziron vivi.
244
00:19:30,880 --> 00:19:36,480
Oni vidas tutan grandegan popolon
kiu agonias nome de Kristo.
245
00:19:36,480 --> 00:19:39,280
Baldał restos ech ne unu el ili!
246
00:19:39,680 --> 00:19:44,080
Do, lał vi, frato Bartolomeo,
ili estas kreitajhoj de Dio?
247
00:19:44,480 --> 00:19:46,880
Ili estas niaj proksimuloj.
248
00:19:47,280 --> 00:19:50,880
Chu senpekigitaj per la sango de Kristo?
249
00:19:51,280 --> 00:19:53,680
Jes, Eminenco, tute same kiel ni.
250
00:19:54,080 --> 00:19:56,880
Profesoro, chu vi deziras interveni nun?
251
00:19:57,280 --> 00:20:00,880
Se plachas al Via Eminenco.
252
00:20:10,680 --> 00:20:12,680
Frato Bartolomeo,...
253
00:20:20,680 --> 00:20:24,480
chu vi, tre juna,
ne sentis allogon al la Nova Mondo?
254
00:20:24,680 --> 00:20:26,680
Dek-oj jara mi foriris tien.
255
00:20:26,880 --> 00:20:30,480
Chu vi ne ricevis terojn, kiujn vi administris?
256
00:20:30,680 --> 00:20:33,080
Jes ja, mi ech bone mastrumis, miaopinie.
257
00:20:33,280 --> 00:20:38,280
Post via ordino, chu vi ne kantis
vian unuan diservon en la Nova Mondo?
258
00:20:38,480 --> 00:20:39,480
Jes ja.
259
00:20:39,680 --> 00:20:48,480
Ighinte ekleziano, chu vi ne mem klopodis,
plurfoje, fondi kolonion,
260
00:20:48,480 --> 00:20:53,080
kunigi indighenojn kaj Hispanojn
chirkał vi kaj laborigi ilin?
261
00:20:53,480 --> 00:20:56,080
Mi provis. En Kumana, aparte.
262
00:20:56,280 --> 00:20:58,880
Chu vi estis defendanto de paca konkero,
263
00:20:59,080 --> 00:21:03,080
vi volis starigi la landon de l'Vera Paco?
264
00:21:03,280 --> 00:21:05,480
Pli poste, en Gvatemalo.
265
00:21:05,680 --> 00:21:09,480
Chu ne estas vere ke
sanga malsukceso postsekvis?
266
00:21:09,680 --> 00:21:10,880
En Kumana, jes.
267
00:21:10,880 --> 00:21:13,480
Miaj Hispanaj kunuloj
montrighis rabiitaj lupoj.
268
00:21:13,680 --> 00:21:19,880
Chu ne strange
kulpas pri tio chiam la Hispanoj?
269
00:21:20,080 --> 00:21:24,680
Kion vi volas diri: strange?
270
00:21:27,880 --> 00:21:33,680
Mi vin ałskultis, mi vin rigardis,
kaj unu afero ighis al mi klara,
271
00:21:33,680 --> 00:21:36,480
kiun mi konjektis pro viaj skribajhoj.
272
00:21:36,680 --> 00:21:45,880
Jam de la komenco, tiuj gentoj fascinis
kaj, oni povus diri, logis vin.
273
00:21:46,080 --> 00:21:54,280
Kial? Mi ne scias.
Sed oni bone vidas ke vi troige parolas.
274
00:21:54,680 --> 00:21:56,680
Mi parolas pri tio kion mi vidis.
275
00:21:56,680 --> 00:21:59,480
La troigo estas en la faktoj,
ne en miaj paroloj.
276
00:21:59,880 --> 00:22:03,880
Tamen, vi scias, ke vojaghantoj, tre saghaj,
277
00:22:03,880 --> 00:22:10,880
kaj kiuj, kiel vi, iris tien,
ech akuzas ke vi foje perdis la saghon.
278
00:22:11,280 --> 00:22:15,480
Se mi perdis la saghon, Eminenco,
kial oni vokis min tie-chi?
279
00:22:15,480 --> 00:22:19,080
Kion mi faras inter vi, se mi estas freneza?
280
00:22:19,280 --> 00:22:20,680
Ne, vi ne frenezas.
281
00:22:20,680 --> 00:22:25,480
Sed la propreco de la eraro estas
sin rigardi kiel la veron, ni chiuj scias tion.
282
00:22:25,480 --> 00:22:39,480
Kaj io en vi konfuzighis,
malrektighis, misverighis.
283
00:22:41,880 --> 00:22:49,480
Tiuj Indianoj, pri kiuj vi parolas...
Vi estis blindigita pri ilia vera naturo.
284
00:22:49,880 --> 00:22:52,280
Ekzemple?
285
00:22:52,680 --> 00:22:59,080
Vi insiste diras ke
ili estas mildaj kiel shafinoj.
286
00:22:59,080 --> 00:23:03,080
Sed se ili estas kiel shafinoj,
tiam ili ne estas homoj!
287
00:23:03,080 --> 00:23:04,680
Kiu povas diri ke la homo estas milda?
288
00:23:05,080 --> 00:23:08,080
Sed la Kristo diras tion!
Li ne chesas diri tion!
289
00:23:08,080 --> 00:23:10,280
Se oni frapas vin, almetu la alian vangon!
290
00:23:10,480 --> 00:23:16,680
Jes, sed li ankał diras:
Ne pacon, sed spadon mi alportis!
291
00:23:16,680 --> 00:23:21,080
La Kristo shatas tiun batalon!
Li shatas tiun konkeron!
292
00:23:21,080 --> 00:23:26,280
Se ne, chu vi opinias ke li estus permesinta
tiun novan masakron de la senkulpuloj?
293
00:23:26,480 --> 00:23:28,280
Kaj kial do li permesis ghin, viaopinie?
294
00:23:28,480 --> 00:23:30,280
Unue, la Indianoj meritas sian sorton
295
00:23:30,280 --> 00:23:34,280
char iliaj pekoj kaj ilia idolkulto
estas konstantaj ofendoj al Dio.
296
00:23:34,280 --> 00:23:37,080
La militoj, kiujn ni direktas al ili,
estas justaj.
297
00:23:37,280 --> 00:23:38,880
Sed pri kiaj pekoj vi parolas?
298
00:23:38,880 --> 00:23:41,480
Kiu konfuzighis, chi-tie? Kiu estas blinda?
299
00:23:43,480 --> 00:23:49,480
Mi metas al vi unu demandon :
chu tiun junan knabon, pri kiu vi parolis,
300
00:23:49,480 --> 00:23:54,680
al kiu soldato trapikis la ventron,
kaj kiu mane tenis sian intestaron,
301
00:23:54,680 --> 00:23:57,480
vi ja estas vidinta?
302
00:23:57,880 --> 00:24:00,280
Per miaj propraj okuloj.
303
00:24:00,680 --> 00:24:03,080
Kaj kion vi faris, tiuokaze?
304
00:24:03,280 --> 00:24:04,680
Mi lin kuratingis.
305
00:24:04,680 --> 00:24:07,880
Mi rapide parolis al li pri Dio,
pri la Kristo, kiel mi povis,
306
00:24:07,880 --> 00:24:09,880
mi baptis lin, li mortis en miaj brakoj.
307
00:24:10,080 --> 00:24:12,080
Chu la savo de lia animo
do shajnis al vi grava?
308
00:24:12,280 --> 00:24:15,680
Evidente. Mi povis savi nenion alian.
309
00:24:15,880 --> 00:24:23,880
Eminenco, mi unue kaptos tiun temon:
la savo de la animo.
310
00:24:24,280 --> 00:24:26,680
Vi do supozas, ke ili ghin havas!
311
00:24:27,080 --> 00:24:31,080
Mi kompreneble pluparolos tiun temon.
312
00:24:31,480 --> 00:24:45,080
Antałe mi rememorigu kelkajn faktojn, kiujn
la emocio de mia kontrałulo, eble, maskis.
313
00:24:45,480 --> 00:24:47,480
Ni vin ałskultas.
314
00:24:51,680 --> 00:24:55,080
Mi unue metas komunan demandon.
315
00:24:55,280 --> 00:25:01,880
Chu ne estas firmtenate,
chu ne estas absolute certe,
316
00:25:02,080 --> 00:25:07,880
ke chiuj teraj popoloj, senescepte,
estas kreitaj por iam ighi kristanaj?
317
00:25:10,680 --> 00:25:13,080
Jes, tiu vero estas nedubebla.
318
00:25:13,280 --> 00:25:18,480
Kaj chu ni do chion faru por
ilin gvidi al la vera kredo?
319
00:25:18,680 --> 00:25:21,480
Tion oni ne povas pridisputi.
320
00:25:22,280 --> 00:25:27,480
Chiuj homaj estajhoj senescepte
estas antałdestinitaj...
321
00:25:27,480 --> 00:25:31,080
Ili chiuj apartenas al la mistika korpo de la Kristo,
322
00:25:31,080 --> 00:25:34,680
char la kristana religio estas universala vojo.
323
00:25:34,880 --> 00:25:42,680
La Dia korpardono estis donacita al chiuj
popoloj por ke ili rezignu pri nekristaneco.
324
00:25:42,680 --> 00:25:44,280
Chu ne vere?
325
00:25:44,680 --> 00:25:46,680
Tio vere veras.
326
00:25:46,680 --> 00:25:53,080
Niaj franciskanaj fratoj ech asertas ke
la regno de Dio sur la tero estas proksima,
327
00:25:53,080 --> 00:25:59,080
kaj ke la chiela felicho baldał manifestighos.
328
00:25:59,480 --> 00:26:07,880
Jes. Tuj kiam la lastaj nekristanoj estos
konvertitaj. Ni estas pri tio tre konvinkitaj.
329
00:26:07,880 --> 00:26:15,480
Nia venko super la Małroj
estis unua pruvo pri la difavoro.
330
00:26:15,480 --> 00:26:23,480
La facileco per kiu la Novaj Teroj estis
konkeritaj estas alia signo, tre klara.
331
00:26:23,680 --> 00:26:26,640
Sed kiel la Indianoj povus kredi
ke ni agas nome de Dio?
332
00:26:26,640 --> 00:26:30,600
Chie ili nomas nin jares,
kio signifas demonoj.
333
00:26:30,600 --> 00:26:34,280
Por ili, venas ni el la inferio
kaj havas la diablon kiel estron!
334
00:26:34,480 --> 00:26:35,680
Chu vi kredas tion?
335
00:26:35,680 --> 00:26:44,280
Frato Bartolomeo, chu vi tre sincere
opinias ke la Hispanoj estas demonoj?
336
00:26:46,680 --> 00:26:54,680
Jes, Eminenco, sur tiuj foraj teroj,
io demona ekkaptis la konkerantojn.
337
00:26:54,680 --> 00:26:58,280
Ili ighis demonoj, jes, mi tion opinias.
338
00:26:58,280 --> 00:26:59,880
Demonoj, chu?
339
00:27:00,280 --> 00:27:07,480
Jes, tial la fido kiun mi alportas
shajnas kiel maskovestita, kiel misformigita.
340
00:27:07,880 --> 00:27:13,480
Kiel rilatas Evangelio kaj bombkanonoj?
Kiel mi povas prediki?
341
00:27:13,880 --> 00:27:18,680
Anstatał konvinki ilin,
pro sango kiu akompanas nin,
342
00:27:18,680 --> 00:27:21,880
ni kontrałstaras la planon de Dio!
343
00:27:22,080 --> 00:27:31,080
Vi diras ke la indighenoj estas niaj similuloj.
Chu ili do ankał estas demonoj?
344
00:27:31,280 --> 00:27:37,880
Eminenco, pardonu min,
mi ne povas ricevi tiun argumenton.
345
00:27:37,880 --> 00:27:39,880
Ghi estas malbone artikigita.
346
00:27:40,080 --> 00:27:41,480
Nu, reartikigu ghin!
347
00:27:41,680 --> 00:27:44,880
Ambałflanke ili estas homoj,
348
00:27:44,880 --> 00:27:49,080
sed la soifo al oro demonigis la niajn.
349
00:27:49,480 --> 00:27:52,480
Dałrigu, Profesoro!
350
00:27:57,960 --> 00:28:02,000
Chiuj popoloj de la tero
do estas destinitaj kristanighi.
351
00:28:02,000 --> 00:28:04,960
Esti tushitaj de la parolo de Kristo.
352
00:28:06,080 --> 00:28:11,280
Nu jen ni malkovras nekonitan popolon
353
00:28:12,280 --> 00:28:18,880
kiu neniam ałdis pri Nia-Sinjoro,
pri la savo, pri la Kruco!
354
00:28:18,880 --> 00:28:21,520
Ho jes ja! Oni trovis spurojn, krucojn...
355
00:28:21,520 --> 00:28:25,240
Ne! Ne! Nenion seriozan!
356
00:28:28,560 --> 00:28:32,760
Vi vane klopodis pruvi, ke tiun
kontinenton vizitis unu el la apostoloj!
357
00:28:32,760 --> 00:28:34,520
Estas false!
358
00:28:34,520 --> 00:28:39,920
Neniam la parolo de Kristo estis portita
sur tiujn terojn. Kion tio signifas?
359
00:28:50,320 --> 00:28:56,880
Tio signifas ke ne temas
pri kreitajhoj agnoskitaj de Dio!
360
00:28:58,360 --> 00:29:00,080
Kaj mi tuj pruvos tion.
361
00:29:02,920 --> 00:29:04,800
Unue, kiel oni tion diris,
362
00:29:04,800 --> 00:29:08,880
pro la troega facileco de la agado:
363
00:29:09,680 --> 00:29:16,080
tricent Hispanoj submetas imperion
fortan je dudek milionoj da enloghantoj,
364
00:29:17,360 --> 00:29:20,880
kaj chu oni ne vidus en tio la manon de Dio?
365
00:29:23,000 --> 00:29:26,360
Nenia heroajho, iam ajn,
povis esti komparita al tiu konkero!
366
00:29:27,840 --> 00:29:30,680
Ech la malsano estis je nia flanko!
367
00:29:32,280 --> 00:29:36,480
La variola epidemio estis la
laboro de Dio por plilarghigi la vojon.
368
00:29:36,480 --> 00:29:40,360
La idolservantoj mortis kiel cimoj,
369
00:29:40,360 --> 00:29:43,640
char Dio deziris ilin elimini.
370
00:29:47,840 --> 00:29:53,520
Hodiał, devigataj detrui
siajn templojn, en Meksiko,
371
00:29:53,520 --> 00:29:56,520
ili chiutage grandnombre falas,
372
00:29:56,520 --> 00:29:58,760
dispremitaj sub la shtonoj
373
00:29:58,760 --> 00:30:03,840
kiel ne vidi tie Dian punon?
374
00:30:06,880 --> 00:30:08,880
Same pri la minejoj!
375
00:30:09,080 --> 00:30:12,880
Mi ja scias ke tio foje povas
simili al homa krueleco,
376
00:30:14,440 --> 00:30:19,320
sed kiel klarigi ke la indighenoj
tiom facile obeas la Hispanojn?
377
00:30:19,320 --> 00:30:24,520
Chu ili jam ne estas kurbitaj
de la mano de Dio?
378
00:30:24,520 --> 00:30:28,200
Kaj kvazał jhetitaj en la inferion?
379
00:30:30,600 --> 00:30:36,560
Oni ankał diris ke en la minejoj
ili mortas trafitaj de ilia dibocho,
380
00:30:36,560 --> 00:30:38,120
de ilia sodomiaj kutimoj...
381
00:30:38,120 --> 00:30:41,920
Sed kion mi ałdas? Dibocho?
En la minejoj? Chu mi dormas ał vekas?
382
00:30:41,920 --> 00:30:43,040
Frato Bartolomeo!
383
00:30:43,040 --> 00:30:45,280
Eminenco, chu mi ridu ał ploru?
Oni diru tion al mi!
384
00:30:45,280 --> 00:30:46,600
Silentu, chiukaze!
385
00:30:46,600 --> 00:30:48,360
Silenti, sed mi ne povas!
386
00:30:48,360 --> 00:30:50,920
Vi pretendas chie rekoni la signojn de Dio!
387
00:30:50,920 --> 00:30:51,760
Kion tio signifas?
388
00:30:51,760 --> 00:30:57,320
Vidi nur la signojn kiuj favoras nin!
Evidente! Meti Dion je nia flanko! Diri
389
00:30:57,320 --> 00:31:00,120
Dio, tio estas mia avantagho.
Jen kio justigas miajn krimojn!
390
00:31:00,120 --> 00:31:02,520
Tiun-chi fojon vi tro foren iras!
391
00:31:02,520 --> 00:31:06,320
Neniu chi-tie rajtas dubi
pri la elekto de Dio!
392
00:31:08,240 --> 00:31:10,440
Mi definitive petas vin silentighi!
393
00:31:10,640 --> 00:31:13,840
Dałrigu, profesoro!
394
00:31:16,880 --> 00:31:21,400
Similigi la Hispanojn al demonoj,
395
00:31:21,400 --> 00:31:25,080
sed kia jughodeflankigho! Kia frenezajho!
396
00:31:26,520 --> 00:31:30,720
La indighenoj mem rekonis, ke
iliaj konkerintoj estis senditaj de iu dio!
397
00:31:31,320 --> 00:31:33,040
Ili certis pri tio!
398
00:31:34,160 --> 00:31:39,400
Kaj senkulpigi la indighenojn!
Sed kiel sekvi vin?
399
00:31:39,400 --> 00:31:45,840
Ili, kiuj buchoferis al siaj idoloj
milojn, dekmilojn da viktimoj!
400
00:31:46,680 --> 00:31:50,280
Okdek mil nur por la inałguro
de la granda templo en Meksiko!
401
00:31:50,280 --> 00:31:51,600
La nombro tute ne estas pruvita!
402
00:31:51,600 --> 00:31:53,240
Sed tio estas la plej...
403
00:31:53,240 --> 00:31:56,880
barbara, la plej sangema popolo!
404
00:31:56,880 --> 00:32:02,080
Sodomiistoj, jes, kaj...
405
00:32:04,880 --> 00:32:06,880
kanibaloj!
406
00:32:06,880 --> 00:32:09,280
Vi forgesis tion rememorigi!
407
00:32:09,280 --> 00:32:12,680
Ili, lałdire, iris
la ventron shveligitan per homa karno!
408
00:32:12,680 --> 00:32:16,280
Ili mortigis Hispanojn kaj ilin manghis!
409
00:32:16,280 --> 00:32:19,880
Kaj iuj, por danci,
surmetis hałtojn de kristanoj!
410
00:32:21,880 --> 00:32:24,240
Kaj vi parolas pri paradizo?
411
00:32:28,080 --> 00:32:30,680
Vi diras ke ili ne kapablas mensogi,
412
00:32:30,680 --> 00:32:32,600
Sed ili vin trompis!
413
00:32:32,600 --> 00:32:36,560
Dałre! Ek de kiam popolo
kapablas paroli, ghi kapablas mensogi!
414
00:32:36,560 --> 00:32:39,960
Tiuj Indianoj estas kruelaj sovaghuloj!
415
00:32:39,960 --> 00:32:45,800
Ne nur estas juste, sed estas necese
submeti iliajn korpojn al sklaveco
416
00:32:45,800 --> 00:32:48,120
kaj iliajn spiritojn al la vera religio!
417
00:32:49,480 --> 00:32:51,240
Ech se ni supozus la absurdon,
418
00:32:51,240 --> 00:32:53,640
se ni supozus ke ili estas senkulpaj,
419
00:32:53,640 --> 00:32:58,160
chu nia milito ne estus pravigita,
420
00:32:58,160 --> 00:33:02,400
milito direktita por protekti
senkulpulojn kontrał tiranaj estroj,
421
00:33:02,400 --> 00:33:06,080
estroj kiuj mortigis siajn homojn
por ilin formanghi?
422
00:33:06,080 --> 00:33:09,280
Profesoro, mi ripetas, ni ne cheestas
por paroli pri milito!
423
00:33:09,480 --> 00:33:13,280
Tiuj konkeroj estas pasintajhoj.
424
00:33:14,320 --> 00:33:18,320
Ni estas chi-tie por decidi
pri la naturo de la Indianoj,
425
00:33:18,320 --> 00:33:20,960
chu ili havas animon similan al la nia,
426
00:33:20,960 --> 00:33:24,080
chu ili povas pretendi al la Eterna Vivo.
427
00:33:24,280 --> 00:33:25,840
Mi vin klare demandas pri via opinio.
428
00:33:25,840 --> 00:33:27,920
Aristoto tre klare diris tion,
429
00:33:27,920 --> 00:33:32,600
iuj homaj specioj estas faritaj por
regi kaj superpotenci la aliajn.
430
00:33:32,600 --> 00:33:34,680
Viaopinie, chu chi-tie estas la kazo?
431
00:33:34,680 --> 00:33:37,800
Jes, Eminenco. Ili estas sklavoj lałnature.
432
00:33:39,080 --> 00:33:41,880
Tiu aserto postulas pruvojn.
433
00:33:43,840 --> 00:33:47,320
Ili nescias la uzon de metalo,
de pafarmiloj kaj de rado.
434
00:33:47,320 --> 00:33:53,040
Ili surdorse portas siajn sharghojn,
kiel bestoj, lał longaj vojoj.
435
00:33:53,040 --> 00:33:57,240
Ilia nutro estas abomeninda,
simila al tiu de la bestoj.
436
00:33:57,240 --> 00:34:00,400
Ili maldelikate pentras sian korpon
kaj adoras forlogajn idolojn.
437
00:34:00,400 --> 00:34:06,360
Mi ne refoje parolas pri
la homaj buchoferoj. Mi aldonas,
438
00:34:06,360 --> 00:34:11,160
ke oni priskribas ilin stultaj
kiel niaj infanoj ał niaj idiotoj.
439
00:34:11,160 --> 00:34:13,320
Ili multe tro ofte geedzighas.
440
00:34:13,320 --> 00:34:17,120
Ili nescias la naturon de mono kaj
havas nenian ideon pri la valoro de l'ajhoj.
441
00:34:17,120 --> 00:34:21,200
Ili intershanghis la rompitan vitrajhon
de la bareletoj kontrał oro!
442
00:34:21,200 --> 00:34:25,160
Nu? Chu char ili ne adoras oron kaj monon
ghis korpa kaj anima ofero,
443
00:34:25,160 --> 00:34:27,960
tial nomu ilin bestoj?
Chu ne estas la kontrało?
444
00:34:27,960 --> 00:34:30,480
Frato Bartolomeo, vi denove
havos la parolrajton.
445
00:34:30,480 --> 00:34:32,280
Nenio estos lasita en la ombro,
446
00:34:32,280 --> 00:34:34,680
sed nunmomente silentadu!
447
00:34:35,520 --> 00:34:39,720
Profesoro, chu lał vi,
448
00:34:39,720 --> 00:34:44,400
la posedo kaj la uzo de pafiloj
estus pruvo pri la Dia protekto?
449
00:34:44,400 --> 00:34:46,200
Pruvo tre evidenta!
450
00:34:46,200 --> 00:34:51,480
Tamen, la Małroj pafilojn posedas.
451
00:34:51,480 --> 00:34:54,760
Ili tre bone uzas ilin kontrał ni.
452
00:34:54,760 --> 00:34:57,880
Ili kopiis ilin de la niaj.
453
00:34:57,880 --> 00:34:59,880
Alia afero...
454
00:34:59,880 --> 00:35:04,320
Vi raportas pri sangantaj buchoferoj
kiujn ili faras al siaj dioj.
455
00:35:04,320 --> 00:35:08,080
Jes, dioj kruelaj, hororaj,
je la bildo mem de tiu-chi popolo.
456
00:35:08,080 --> 00:35:16,080
Ja temas pri demona hororo.
Ni samopinias. Sed,...
457
00:35:16,680 --> 00:35:25,480
se ili ne estas homaj estajhoj
kiel ni, se ili estas iaj bestoj,
458
00:35:25,480 --> 00:35:29,080
chu oni rajtas ilin riprochi tiujn buchoferojn?
459
00:35:29,080 --> 00:35:31,480
Chu vi vidas kion mi volas diri?
460
00:35:31,480 --> 00:35:35,080
Mi agnoskas la subtilecon de Via Eminenco.
461
00:35:35,080 --> 00:35:40,280
Oni rajtas riprochi al ili
oferojn homajn nur se ili estas homaj.
462
00:35:42,880 --> 00:35:50,480
Eminenco,... mi diras,... nunmomente...,
463
00:35:50,480 --> 00:35:55,080
ke ilia senscieco kaj ilia naiveco
ne havas mezuron.
464
00:35:55,080 --> 00:35:58,880
Kaj chu ni ne estis naivaj kaj nesciaj?
465
00:35:58,880 --> 00:36:01,480
Chu ni ne iris serchi sirenojn kaj amazonojn?
466
00:36:01,480 --> 00:36:03,480
Homojn kun la kapo en la brusto?
467
00:36:03,480 --> 00:36:06,480
Pigmeojn drapumitajn en siaj orelfaldoj?
468
00:36:06,480 --> 00:36:09,880
Eminenco,
la mondo plenas je revoj kaj onidiroj.
469
00:36:09,880 --> 00:36:12,080
Tiu kontinento estis nekonata de ni.
470
00:36:12,080 --> 00:36:14,880
Ghi izole kreskis dum miloj da jaroj.
471
00:36:14,880 --> 00:36:17,080
La renkonto mirkonsternigis chiujn.
472
00:36:17,080 --> 00:36:18,880
Char nenio estis simila!
473
00:36:18,880 --> 00:36:21,840
Ech la animaloj, ech la arboj
estis malsamspeciaj!
474
00:36:21,840 --> 00:36:24,640
Ili havis nek bovon, nek shafon!
475
00:36:24,640 --> 00:36:28,480
Kial, en du tiom diverghintaj mondoj,
476
00:36:28,480 --> 00:36:32,000
nur la homaspektaj estajhoj estus similaj?
477
00:36:32,000 --> 00:36:40,280
Eminenco, chio indikas ke
Dio montris ilin al nia povo.
478
00:36:42,880 --> 00:36:45,280
Vi ankał sciu,
479
00:36:45,280 --> 00:36:48,480
ke ili ne kapablas kompreni
la plej simplajn aferojn,
480
00:36:48,480 --> 00:36:52,480
kiel la Krista elachetado
ał la konfesa pardono.
481
00:36:52,480 --> 00:36:56,480
Ili havas nenian spiritan agadon,
nenian ideon pri arto!
482
00:36:56,680 --> 00:37:00,480
Sed mi ne povas lasi diri tion!
Nenian spiritan agadon!
483
00:37:00,480 --> 00:37:04,480
Nune, en Meksiko, la franciskanoj
malfermis kolegion, chu ne,
484
00:37:04,480 --> 00:37:08,080
kie la filoj de aztekaj Princoj
ricevas nian edukadon!
485
00:37:08,080 --> 00:37:10,880
Ili havas samajn rezultojn
kiel la Hispanoj! Chu vere?
486
00:37:11,080 --> 00:37:13,480
Vere! Iuj ech faras latinajn versojn!
487
00:37:13,680 --> 00:37:15,080
Vi prave diris la filoj de princoj.
488
00:37:15,280 --> 00:37:16,480
Kaj pri ilia arkitekturo?
489
00:37:16,480 --> 00:37:18,280
Antał ol ni faligis chiujn iliajn urbojn,
490
00:37:18,280 --> 00:37:20,080
Kortez mem skribis al la Hispania regho,
491
00:37:20,080 --> 00:37:22,080
ke li vidis nenion tiom belan sur liaj teroj.
492
00:37:22,080 --> 00:37:23,680
Li diris, precize,
493
00:37:23,680 --> 00:37:25,680
Nenio komparebla en Hispanio,
494
00:37:25,680 --> 00:37:27,680
la plej bela ajho en la mondo.
495
00:37:27,680 --> 00:37:28,960
Kaj kion diri pri tiu frazo ?
496
00:37:28,960 --> 00:37:34,680
Kelkaj el ni demandis sin chu tio,
kion ni vidis tie, ne estis revo... .
497
00:37:34,880 --> 00:37:36,480
Revo...
498
00:37:36,680 --> 00:37:40,480
"Konkeranto bezonanta helpotrupojn
ne vidas difektojn en sia konkerajxo"...
499
00:37:40,680 --> 00:37:42,880
Kaj ilia akvoprovizilaro, Ilia skribarto?
500
00:37:42,880 --> 00:37:45,080
Kaj ilia aritmetiko, Ilia desegna lerteco?
501
00:37:45,080 --> 00:37:47,280
Kaj ilia kono pri la chielo, ilia kalendaro
502
00:37:47,280 --> 00:37:49,480
onidire pli preciza ol la nia!
503
00:37:49,480 --> 00:37:53,080
Kiel barbaroj sen Dio
efektivigis tiom da aferoj?
504
00:37:53,080 --> 00:37:57,480
Kaj la organizo de ilia socio?
Kaj iliaj parkoj da sovaghaj animaloj?
505
00:37:57,480 --> 00:38:00,480
Sed ni havas nenion similan en Ełropo!
Absolute nenion!
506
00:38:00,480 --> 00:38:02,680
Militis ili prave por defendi tion!
507
00:38:05,840 --> 00:38:11,680
Eminenco, mi kredas ke vi neniam
vojaghis al la Novaj Hindioj, chu?
508
00:38:12,080 --> 00:38:16,880
Ne, mi ne havas la piedon tre navigistan.
509
00:38:17,280 --> 00:38:21,480
Por ke tamen vi povu fari al vi
ideon pri ilia arto,
510
00:38:21,480 --> 00:38:26,880
mi de tie venigis unu idolon ilian
el skulptita shtono.
511
00:38:26,880 --> 00:38:28,480
Chu mi povas ghin montri al vi?
512
00:38:28,880 --> 00:38:30,080
Chu nun?
513
00:38:30,480 --> 00:38:32,880
Char ni parolas pri ghi!
514
00:38:52,880 --> 00:38:54,880
Haltu!
515
00:38:56,280 --> 00:38:58,680
Formetu la shirmtukegon!
516
00:39:03,280 --> 00:39:07,680
Temas pri dio, kiun ili nomas
plumserpento,
517
00:39:07,680 --> 00:39:11,680
Ketzalkoatl
518
00:39:15,280 --> 00:39:16,880
Kaj chu ili ja adoras ghin?
519
00:39:17,280 --> 00:39:19,280
Jes. En chiuj iliaj temploj.
520
00:39:19,480 --> 00:39:23,480
Temploj kiuj liberas forlogan odoron
de kadavramaso.
521
00:39:23,480 --> 00:39:27,360
Jen la monstroj antał kiuj ili adorklinighas,
522
00:39:27,360 --> 00:39:29,800
antał kiuj la pastroj,
523
00:39:29,800 --> 00:39:33,640
se oni povas uzi tiun vorton,
524
00:39:33,640 --> 00:39:39,880
malfermis la bruston de homoj vivantaj
per unu frapo da shtona tranchilo,
525
00:39:39,880 --> 00:39:44,880
kaj la manon enen mergis
por elshiri la koron sangantan!
526
00:39:50,480 --> 00:39:52,480
Atentu, Eminenco...
527
00:40:04,480 --> 00:40:05,680
Efektive tio estas tre malbela.
528
00:40:05,880 --> 00:40:09,280
Tio estas forloga. Tio estas vere forpusha.
529
00:40:09,480 --> 00:40:15,680
Kiel kompari tiun shtonon kun
la majstroverkoj de la Italoj? Ał de Berugete?
530
00:40:20,080 --> 00:40:22,880
Kaj ili rigardas tion
kiel belan skulptajhon, chu?
531
00:40:23,080 --> 00:40:24,880
Eminenco, tio-chi estas nur unu ekzemplo! Ero!
532
00:40:24,880 --> 00:40:26,880
Necesus vidi la tuton.
533
00:40:27,480 --> 00:40:29,880
Ili ankał faras freskojn,
teksajhojn, argilajn figuretojn...
534
00:40:29,880 --> 00:40:32,280
Ili chizas malmolajn shtonojn!...
535
00:40:32,280 --> 00:40:35,080
Oni ne rajtas kompari tion kio ne kompareblas!
536
00:40:35,080 --> 00:40:36,680
Ili havas verajn artistojn!
537
00:40:36,880 --> 00:40:38,480
Per birdaj plumoj, ekzemple,...
538
00:40:38,680 --> 00:40:41,280
Jes... Ni haltu je la plumoj, frato Bartolomeo!
539
00:40:41,280 --> 00:40:44,080
Vi tre varmighis, vi bezonas iom da ripozo.
540
00:40:44,480 --> 00:40:47,680
Mi mem devas pripensi.
541
00:40:48,080 --> 00:40:51,680
Ni ekdałrigos la disputon morgał matene.
542
00:41:03,880 --> 00:41:05,280
Kiuj vi estas?
543
00:41:05,880 --> 00:41:07,280
Haltu!
544
00:41:11,280 --> 00:41:12,480
Kion vi faras en tiu-chi monakejo?
545
00:41:12,680 --> 00:41:15,480
Ni venas el la Novaj Teroj,
el Meksikio. Ni vivas tie.
546
00:41:15,480 --> 00:41:17,480
Ni eksciis pri tiu-chi debato.
547
00:41:18,480 --> 00:41:21,880
Chu vi havas farmbienojn tie?
Chu vi ekspluatas ilin?
548
00:41:22,280 --> 00:41:23,280
Jes, Eminenco.
549
00:41:24,880 --> 00:41:26,280
Chu ankał minejojn?
550
00:41:26,680 --> 00:41:28,280
Jes, kelkajn minejojn.
551
00:41:29,080 --> 00:41:31,480
Chu vi rekte alvenis el tie?
552
00:41:31,880 --> 00:41:34,080
Ni eslshipighis antał tri tagoj.
553
00:41:35,280 --> 00:41:38,080
Kunvenu kun mi post kompletorio.
554
00:41:41,680 --> 00:41:44,480
Sed kial tio estas tie?
Kio estas tio?
555
00:41:44,880 --> 00:41:48,080
Nenio. Tio apartenas al mi.
Ne okupighu pri tio!
556
00:41:58,480 --> 00:42:03,880
Mi imagas ke vi maltrankvilighas
pri viaj enspezoj?
557
00:42:04,080 --> 00:42:06,480
Chu tial vi venis tie-ci?
558
00:42:07,680 --> 00:42:10,080
Estas normale, estas home.
559
00:42:10,680 --> 00:42:15,080
Se Dio metis oron en la teron,
tio ja estas por ke ni ghin trovu.
560
00:42:15,280 --> 00:42:18,080
Kaj por ke ni ghin uzu.
561
00:42:19,480 --> 00:42:24,480
Sed ne kredu ke Romo ne estas informita
pri tio kio okazas.
562
00:42:25,080 --> 00:42:27,880
Ni lokigis sekretajn senditojn.
563
00:42:28,280 --> 00:42:32,080
Ni havas iliajn precizajn raportojn.
564
00:42:33,680 --> 00:42:38,880
Eminenco, nia situacio ne estas facila.
565
00:42:38,880 --> 00:42:42,280
Ni devis forte barakti por ekkulturi la teron.
566
00:42:42,880 --> 00:42:45,280
La lando estas malfavora kaj malamika.
567
00:42:45,280 --> 00:42:47,080
Tie frato mia mortis.
568
00:42:47,080 --> 00:42:49,280
Kaj la Indianoj ne shatas labori por ni.
569
00:42:49,280 --> 00:42:51,480
Kelkfoje ili preferas morti, estas vere.
570
00:42:51,480 --> 00:42:53,680
Sed homa vivo estas nenio, por ili. Do...
571
00:42:53,680 --> 00:42:56,080
Oni dirus ke ili sin mortigas
por pasigi la tempon.
572
00:42:56,280 --> 00:42:59,680
Mi ne certas ke kiam oni estas morta
la tempo pli rapide pasas.
573
00:42:59,880 --> 00:43:01,480
Ni faras chion kion ni povas por ili.
574
00:43:01,480 --> 00:43:05,280
Ni flegas ilin, montras al ili niajn ilojn,
instruas al ili la lingvon...
575
00:43:05,480 --> 00:43:07,680
Sed nature, oni maltrankvilighas...
576
00:43:07,680 --> 00:43:10,080
Se niaj kondichoj shanghighos,
577
00:43:10,080 --> 00:43:12,280
se tio kion oni diris al ni
ne plu estas vera...
578
00:43:12,480 --> 00:43:14,680
Chu vi estas bonaj kristanoj?
579
00:43:14,880 --> 00:43:16,080
Certe, Eminenco.
580
00:43:16,280 --> 00:43:18,480
Chu vi konfesas? Chu vi komuniighas?
581
00:43:18,680 --> 00:43:20,080
Chiusemajne, Eminenco.
582
00:43:20,280 --> 00:43:23,080
Baldał estos Episkopo en nia provinco.
583
00:43:23,280 --> 00:43:24,880
Do fidu la Eklezion!
584
00:43:25,280 --> 00:43:26,880
Ghi naskis nin chiujn.
585
00:43:27,080 --> 00:43:31,080
Ghi nenion senpripense faras kaj,
kion ajn ghi decidu, ghi chiam pravas.
586
00:43:31,680 --> 00:43:34,480
Konsekvence vi montru vian obeon.
587
00:43:36,080 --> 00:43:38,080
Foriru!
588
00:43:40,480 --> 00:43:45,280
Morgał, se vi volos,
vi povos cheesti la diskuton.
589
00:43:46,480 --> 00:43:48,080
Chu ne estas malsingarde?
590
00:43:48,280 --> 00:43:50,880
Dio parolas per chiuj vochoj.
591
00:43:51,280 --> 00:43:52,680
Chu vi volas ion alian?
592
00:43:52,880 --> 00:43:54,680
Ne, estas tre bone.
Bonan nokton!
593
00:43:54,880 --> 00:43:56,680
Pace dormu, Eminenco!
594
00:45:55,180 --> 00:46:01,180
La lumo de Nia Sinjoro
estu kun ni hodiał kiel hierał!
595
00:46:11,300 --> 00:46:17,420
Hierał la profesoro Sepulveda
belete teatrofrapis nin.
596
00:46:17,420 --> 00:46:23,060
Elmontrante sian plumserpenton, li impresis.
597
00:46:23,060 --> 00:46:28,380
Hodiał mi miavice prezentos
al vi mian surprizon.
598
00:46:28,380 --> 00:46:32,020
Mi min longe demandis kio estus
599
00:46:32,020 --> 00:46:35,980
la plej bona maniero por konscience decidi,
600
00:46:35,980 --> 00:46:39,020
kaj mi fine elektis venigi chi-tie,
601
00:46:39,020 --> 00:46:44,060
en Hispanion, kelkajn specimenojn
el tiu Indiana specio.
602
00:46:45,060 --> 00:46:49,300
Shajnis al mi ke, havante ilin
antał niaj okuloj, ni sentus nin pli komfortaj
603
00:46:49,300 --> 00:46:52,900
por ilin longe ekzameni.
604
00:46:52,900 --> 00:46:58,500
kaj vidi, chu ili estas,
ał ne estas, similaj al ni.
605
00:46:59,780 --> 00:47:01,380
Ili eniru nun.
606
00:47:01,780 --> 00:47:03,980
Eminenco, chu vi sendis mision tien for?
607
00:47:04,180 --> 00:47:06,740
Jes. Mi bezonis monatojn.
608
00:47:27,380 --> 00:47:33,460
Shajne ni havas tie homon solan, kiu
cetere de kelka tempo loghas en Hispanio
609
00:47:33,460 --> 00:47:37,740
(temas pri ia akrobato, mi opinias),
610
00:47:37,740 --> 00:47:42,820
Kaj familion... la patron,
la patrinon, infanon.
611
00:47:42,820 --> 00:47:46,540
Ilia nomo estas tro malsimpla,
mi ne povas ghin legi,
612
00:47:46,540 --> 00:47:47,980
cetere ne gravas.
613
00:47:47,980 --> 00:47:51,180
Ili devenas de Meksiko.
614
00:47:51,180 --> 00:47:53,980
Ni do senpartie ekzamenu ilin.
615
00:47:54,780 --> 00:48:00,780
Frato Emiliano, kiu lernis ilian lingvon,
povos servi kiel interpretisto.
616
00:48:00,980 --> 00:48:03,780
Por eviti tempoperdon,
mi petis protokolon kuracistan
617
00:48:03,780 --> 00:48:08,980
pri ilia fizika konstituo,
kiu estas chiupunkte simila al la nia
618
00:48:08,980 --> 00:48:12,580
krom unu malsimilajho.
619
00:48:12,580 --> 00:48:17,580
La viroj ne havas barbon... kaj
preskał ne harojn... sur la korpo.
620
00:48:18,180 --> 00:48:21,180
Chu tio al ni indikas ion?
621
00:48:21,380 --> 00:48:26,580
Mi demandis min pri tio. Sed mi nenion
trovis en la Skribajhoj kiu dirus
622
00:48:26,580 --> 00:48:35,580
ke viro kreita de Dio je Lia imago
nepre havu barbon. Chu iu memorus pri frazo?
623
00:48:35,780 --> 00:48:39,980
Mi ankał volus bone pruvi unu punkton.
624
00:48:39,980 --> 00:48:47,740
Chu estas certe ke iliaj inoj povas
esti fekundigitaj de Hispanoj?
625
00:48:47,940 --> 00:48:50,980
Jes, tio estas certa. Tute certa!
626
00:48:51,180 --> 00:48:53,180
Chu la kazo okazis?
627
00:48:53,380 --> 00:48:56,140
Ofte, Eminenco. Miloj da virinoj
estis seksperfortitaj.
628
00:48:56,380 --> 00:48:57,580
Kaj chu fekundigitaj?
629
00:48:57,780 --> 00:48:59,780
Certe. Multaj el ili.
630
00:48:59,980 --> 00:49:04,380
Mi levas tiun demandon char
oni rakontis ke inoj de chimpanzoj, en Afriko,
631
00:49:04,380 --> 00:49:08,380
estis graveditaj de Portugaloj.
632
00:49:08,580 --> 00:49:12,780
Mi informighis ke tio estas pura inventajho.
633
00:49:12,780 --> 00:49:15,380
Chu vi konfirmas la fakton?
634
00:49:15,580 --> 00:49:17,980
Jes, eminenco, pri tio estas nenia dubo.
635
00:49:18,180 --> 00:49:22,580
Chu la infanoj tiel naskighintaj
estas vivipovaj kaj bone formitaj?
636
00:49:22,780 --> 00:49:25,580
Krom escepto, jes, Eminenco.
637
00:49:25,780 --> 00:49:28,180
Mi dankas vin.
638
00:49:28,380 --> 00:49:32,220
Antał io ajn alia, Eminenco,
tiuj homoj malvarmas.
639
00:49:32,220 --> 00:49:36,500
Ili venas el lando pli varma ol la nia
kaj ili sentas la malvarmon kiel ni.
640
00:49:36,500 --> 00:49:38,980
Rigardu ilin! Ili tremas! Ili malsanas!
641
00:49:38,980 --> 00:49:42,580
Cetere, plejparto el tiuj kiuj estis
translokigitaj en Hispanion mortis.
642
00:49:42,580 --> 00:49:48,580
Kio ebligis diri ke ili estas pli malfortaj
ol ni kaj ke la Dia mano frapis ilin.
643
00:49:48,780 --> 00:49:49,980
Kovrilojn!
644
00:49:51,580 --> 00:49:53,180
Chu ankał vi parolas ilian lingvon?
645
00:49:53,380 --> 00:49:54,980
Apenał centon da vortoj.
646
00:49:55,180 --> 00:49:56,580
Chu tiujn vi konas?
647
00:49:56,780 --> 00:49:57,580
Ne, Eminenco.
648
00:49:57,780 --> 00:50:01,180
Lał iliaj vestajhoj,
kian lokon ili tenis en sia socio?
649
00:50:01,380 --> 00:50:03,380
Malfacile direblas. Ili festvestighis.
650
00:50:03,380 --> 00:50:05,780
Cetere ili pli kaj pli
sin vestas kiel ni.
651
00:50:05,980 --> 00:50:08,180
Chu char ili preferas niajn vestojn?
652
00:50:08,380 --> 00:50:09,380
Char oni devigas ilin.
653
00:50:09,580 --> 00:50:12,180
Iru apud ili. Demandu ilin kiuj ili estas.
654
00:50:12,180 --> 00:50:15,180
La viron, tie...
655
00:50:18,180 --> 00:50:23,180
Se iuj volas ilin de pli proksime ekzameni
ili ne ghenu sin.
656
00:50:32,980 --> 00:50:35,780
Li diras esti la filo,
de imperiestra skribisto.
657
00:50:35,780 --> 00:50:42,580
Liaj gepatroj mortis. Li hodiał laboras
por la Hispanoj, en Meksiko, kiel masonisto.
658
00:50:42,780 --> 00:50:47,580
Chu li ałdis pri la vera kredo?
Chu li kredas je Dio? Demandu lin.
659
00:50:57,180 --> 00:51:01,380
Eminenco, li diras ke li restas fidela
al la dioj de liaj prauloj.
660
00:51:01,540 --> 00:51:03,140
Chu tiaj hororajhoj?
661
00:51:03,260 --> 00:51:04,700
Jes, Eminenco.
662
00:51:04,860 --> 00:51:08,060
Kial obstini en tia absurdajho?
Chu oni parolis al ili? klarigis?
663
00:51:08,060 --> 00:51:09,700
Chu oni al ili rakontis miraklojn?
664
00:51:09,820 --> 00:51:12,820
Tre ofte, Eminenco. Ni ech subtenis disputojn.
665
00:51:12,980 --> 00:51:14,980
Chu oni alparolis ilin pri la Sankta Virgulino?
666
00:51:15,140 --> 00:51:17,340
Certe ja. Tio cetere interesas ilin, sed...
667
00:51:17,420 --> 00:51:20,380
Alportu feran mason, martelegon! Iru!
668
00:51:20,380 --> 00:51:22,780
Kaj kion ili argumentas?
669
00:51:22,980 --> 00:51:27,180
Ili diras Tio estas la kredo de niaj patroj.
Ni kultadis tiujn diojn.
670
00:51:27,180 --> 00:51:30,580
Ni ne volas ke estu
detruita la praa vivregulo.
671
00:51:30,700 --> 00:51:33,740
Chu oni ja diris al ili ke
iliaj dioj ne povis ilin protekti,
672
00:51:33,740 --> 00:51:36,780
ke ilia religio estas freneza
kaj sen forto antał la nia?
673
00:51:36,940 --> 00:51:38,580
Oni tion diris al ili.
674
00:51:38,780 --> 00:51:40,780
Kaj kion ili trovas por respondi?
675
00:51:40,980 --> 00:51:45,580
Ilia malvenko ilin konsternas.
Nia predikado embarasigas, intrigas ilin.
676
00:51:45,580 --> 00:51:47,980
Ili opiniis ke nenio devus shanghighi.
677
00:51:47,980 --> 00:51:51,980
Ili diras la parolo de dioj ighis malklara
Ni ne plu komprenas ghin.
678
00:51:52,100 --> 00:51:56,180
Jes, niaj dioj elektis la Silenton.
Kiu venos por redoni al ni la Parolon?
679
00:51:56,300 --> 00:52:00,780
Ili ankał demandas chu nenio plu estos
kiel antałe? Chu ni por chiam malaperu?
680
00:52:00,980 --> 00:52:03,780
Ili do tre ostine malvidas la veron!
681
00:52:03,980 --> 00:52:05,980
Sed ne! Multaj jam konvertighis!
682
00:52:06,180 --> 00:52:10,380
La protokoloj kiujn mi miaflanke mendis
dubigas pri tiuj konvertighoj k...
683
00:52:10,580 --> 00:52:14,380
Sed tiu alligiteco al siaj kredoj
estas tute natura! Chiuj popoloj estas tiel!
684
00:52:14,380 --> 00:52:16,380
Chiuj popoloj ligighas al siaj pensadoj!
685
00:52:16,580 --> 00:52:17,380
Eminenco!
686
00:52:17,580 --> 00:52:20,780
Ili estas scivolaj pri ni, mi diris tion,
ili rigardas nin kiel ni rigardas ilin,
687
00:52:20,780 --> 00:52:23,580
ili ałskultas nin, ili komprenas nin,
multaj sekvas nin,
688
00:52:23,580 --> 00:52:26,380
Sed ili tre longtempe vivis solaj,
disigitaj de chio!
689
00:52:26,580 --> 00:52:27,580
Momenton, momenton...
690
00:52:27,780 --> 00:52:29,380
Jes...!?
691
00:52:30,780 --> 00:52:33,380
Mi volus diri al frato Bartolomeo
ion tre simplan.
692
00:52:33,580 --> 00:52:35,180
Diru tion simple.
693
00:52:35,380 --> 00:52:37,780
El la du elektu unun, kaj nur unun.
694
00:52:37,780 --> 00:52:40,180
Ał ili similas al ni,
695
00:52:40,180 --> 00:52:45,980
Dio kreis ilin lał sia imago kaj
reachetis ilin per la sango de sia filo,
696
00:52:45,980 --> 00:52:49,980
kaj en tiu kazo ili havas nenian kialon
por rifuzi la Veron.
697
00:52:49,980 --> 00:52:56,380
Ał ili apartenas al alia specio.
698
00:52:57,980 --> 00:53:01,580
Kio estas via sincera sento, Profesoro?
699
00:53:01,780 --> 00:53:04,980
Ke ili apartenas al alia kategorio,
700
00:53:04,980 --> 00:53:09,780
kaj naskighis por esti submetitaj
701
00:53:09,780 --> 00:53:16,020
kiel la formo superregas la materion,
kiel la animo superregas la korpon,
702
00:53:16,020 --> 00:53:21,980
kiel la homo superas la animalon, kiel
edzo regas la edzinon kaj la patro infanon.
703
00:53:25,260 --> 00:53:30,820
Tio estas natura ordo establita
por la bono de chiuj.
704
00:53:33,580 --> 00:53:40,380
Tiu kiu naskighis sklavo,
se li restos sen estro, estas perdita.
705
00:53:40,380 --> 00:53:43,580
Li lasas sin forigi el la tero.
706
00:53:43,780 --> 00:53:47,900
Chio tio estas nur parolludo!
Ni manghas sofismon tie-chi!
707
00:53:47,900 --> 00:53:51,180
Oni ne povas decidi pri ilia naturo
per logikistaj spritajhoj!
708
00:53:51,380 --> 00:53:56,780
Mi komprenas ke la logiko ghenas vin,
char vi senchese parolas kontrałdire.
709
00:53:56,780 --> 00:54:01,580
Vi ripetas ke ili estas mildaj kaj humilaj
kaj ke la Hispanoj estas kruelaj monstroj
710
00:54:01,580 --> 00:54:04,780
kaj vi samtempe diras ke ili similas al ni.
711
00:54:04,780 --> 00:54:07,860
Ni vidas ke ili rifuzas nian kredon,
712
00:54:07,860 --> 00:54:11,420
sed se la Kristo tion volus,
ili chiuj estus kristanoj!
713
00:54:11,580 --> 00:54:15,180
Chu ne vere?... Chu ne vere?
714
00:54:17,180 --> 00:54:21,980
La fakto ke ili malakceptas la Evangelion
ja pruvas tiun malbonecon kiun mi diras.
715
00:54:24,380 --> 00:54:28,380
Ili estas denaske metitaj
ekster la difavora stato.
716
00:54:28,580 --> 00:54:31,780
Ili ne forjhetas la Kriston,
717
00:54:31,780 --> 00:54:35,380
ilin la Kristo ne volas en sia reghlando!
718
00:54:38,860 --> 00:54:41,260
Kovru ilin! Kovru ilin!
719
00:54:43,380 --> 00:54:46,980
Vi! Jes, vis! Alproksimighu!
720
00:54:47,380 --> 00:54:52,580
Frapu ilian idolon!
721
00:54:54,180 --> 00:54:56,980
Ni observu iliajn reagojn.
722
00:54:59,980 --> 00:55:03,980
Ek, frapu! Vi tamen ne timas, chu?
723
00:55:04,180 --> 00:55:06,380
Frapu! Ili kutimas!
724
00:55:10,780 --> 00:55:13,380
Chu vi vidis? Li estis intervenonta!
725
00:55:13,580 --> 00:55:15,980
Jes, sed lia edzino retenis lin!
726
00:55:16,180 --> 00:55:17,380
Kion pruvas tio?
727
00:55:17,580 --> 00:55:20,580
Ke ili kapablas pensi,
konsideri la por kaj la kontrał!
728
00:55:20,780 --> 00:55:22,180
Chu ili sentas la doloron?
729
00:55:22,380 --> 00:55:25,980
La doloron vi tamen ne volus provi, chu?
Chi-tie, en monakejo!
730
00:55:25,980 --> 00:55:30,180
Jes, ili suferas! Mi povas vin certigi,
ke ili suferas kiel ni!
731
00:55:30,180 --> 00:55:31,580
Ili plendas kiam oni frapas ilin!
732
00:55:31,780 --> 00:55:33,180
Jes, sed chu la moralan doloron?
733
00:55:33,180 --> 00:55:34,140
La malghojon vivi?
734
00:55:34,140 --> 00:55:35,500
Chu ili povas esti melankoliaj?
735
00:55:35,580 --> 00:55:38,300
Sed jes. Mi diris tion al vi, kaj
ni donas al ili kialojn esti malghojaj!
736
00:55:38,380 --> 00:55:40,180
Chu ili suferas esti for de sia tero?
737
00:55:40,180 --> 00:55:41,780
Chu dio manifestighas antał ili?
738
00:55:41,780 --> 00:55:44,380
Chu ili havas ideon pri puno en la eterno?
739
00:55:44,460 --> 00:55:46,660
Jes, ili havas ian inferion!
740
00:55:46,780 --> 00:55:48,180
Chu ili havas paradizon?
741
00:55:48,300 --> 00:55:51,900
Jes, ili vivas post la morto!
Ili havas la nocion pri la animo! Perfekte!
742
00:55:51,980 --> 00:55:53,700
Chu ili kredas je la pardono de la pekoj?
743
00:55:53,700 --> 00:55:55,180
... je la karna resurekto?
744
00:55:55,180 --> 00:55:56,780
Chu ili honorigas siajn mortintojn?
745
00:55:56,780 --> 00:55:58,380
Chu ili kredas je la pasintajhoj?
746
00:55:58,380 --> 00:55:59,780
... je la Sankta Trinitato?
747
00:55:59,780 --> 00:56:01,180
Chu ili sentas amon al sia dio?
748
00:56:01,180 --> 00:56:02,780
Chu ili kredas je la Senpeka Koncipado?
749
00:56:02,780 --> 00:56:04,380
Chu ili preghadas?
750
00:56:04,380 --> 00:56:05,980
Chu ili kredas je la purgatorio?
751
00:56:05,980 --> 00:56:07,380
... je la Ełkaristio?
752
00:56:07,380 --> 00:56:08,380
Chu ...?
753
00:56:08,380 --> 00:56:09,780
... je la Lasta Jugho?
754
00:56:11,940 --> 00:56:13,380
Vi!
755
00:56:13,580 --> 00:56:15,260
Jes, vi, tie, venu!
756
00:56:18,580 --> 00:56:20,380
Alproksimighu al ili!
757
00:56:23,580 --> 00:56:25,500
Kaptu la infanon!
758
00:56:26,380 --> 00:56:29,580
Kaptu la infanon kaj minacu lin.
Kvazał por lin mortigi.
759
00:56:29,580 --> 00:56:30,780
Ni bone vidos.
760
00:56:33,180 --> 00:56:36,980
Ne, ne parolu al ili! Diru nenion al ili!
761
00:56:37,180 --> 00:56:38,780
Deflankighu!
762
00:56:40,380 --> 00:56:43,580
Kaj vi, ek! Eltiru la infanon
kaj minacu lin! Nu!
763
00:56:44,780 --> 00:56:46,780
Ne, Eminenco! Ne, ne faru tion!
764
00:56:53,580 --> 00:56:56,380
Ekprenu la infanon, diras mi al vi!
765
00:57:15,580 --> 00:57:18,780
Finite nun! Chesu! Chesu!
Reingigu vian spadon!
766
00:57:18,780 --> 00:57:23,580
Parolu al ili, nun, trankviligu ilin.
767
00:57:23,980 --> 00:57:29,580
Diru al ili ke... tio estis eraro...
Ał ludo. Kion vi volos.
768
00:57:29,780 --> 00:57:33,180
Eminenco, ni devas chesigi tiun ekzamenadon.
769
00:57:33,180 --> 00:57:35,580
Tio estas kruela kaj neutila ekzerco.
770
00:57:35,580 --> 00:57:37,980
Ili havas la saman koron kiel ni,
vi tion bone vidas.
771
00:57:38,180 --> 00:57:40,580
Ankał animaloj defendas siajn idojn.
Precipe la inoj.
772
00:57:40,580 --> 00:57:42,380
Tio estas alia legho de la naturo.
773
00:57:42,380 --> 00:57:47,380
La du viroj ne montris grandan bravecon.
Unu el ili ech ne ekmovighis!
774
00:57:47,580 --> 00:57:49,180
Sed tiu ne estas lia filo!
775
00:57:49,380 --> 00:57:52,980
Precize: ili havas nenian fratecon,
nenian socian ligilon.
776
00:57:52,980 --> 00:57:56,980
Chiu el ili agas por si mem,
kiel barbaro en neniam enirita arbaro.
777
00:57:57,180 --> 00:57:59,580
Sed tiu jam estas koruptita.
Li konis la vinon.
778
00:57:59,580 --> 00:58:03,980
Oni instruis lin almozpeti, mensogi,
rideti al ni chiuteme, klinighi.
779
00:58:03,980 --> 00:58:05,980
La aliaj estas perditaj.
780
00:58:05,980 --> 00:58:09,580
Ili ne povas kompreni kie ili estas,
nek tion, kion ni volas scii.
781
00:58:09,780 --> 00:58:12,180
Vi bone diras: ili ne povas kompreni!
782
00:58:12,380 --> 00:58:16,380
Imagu vin tie-for, en nekonata konstruajho,
submetita al stranga jughado,
783
00:58:16,380 --> 00:58:18,980
meze de enplumigitaj pastroj
kies parolo de vi nekompreneblas.
784
00:58:18,980 --> 00:58:21,380
Chu vi povus kompreni tion
kio okazas al vi?
785
00:58:21,380 --> 00:58:24,780
Kompreni ke aliaj homoj decidas
chu jes ał ne vi estas homo?
786
00:58:24,780 --> 00:58:28,780
Kaj plie tiom ofte
la Hispanoj akceptis ilin per rideto,
787
00:58:28,780 --> 00:58:31,980
por poste trapiki ilian korpon per sia spado...
788
00:58:31,980 --> 00:58:35,180
Mia Dio, tiom ofte...
789
00:58:46,380 --> 00:58:48,780
Chu ja temas pri akrobato?
790
00:58:48,780 --> 00:58:50,380
Jes, Eminenco.
791
00:58:50,580 --> 00:58:52,980
Kiajn akrobatajhojn li kapablas fari?
792
00:58:53,180 --> 00:58:55,580
Li estas ia jhonglisto, mi opinias.
793
00:58:58,780 --> 00:59:02,380
Ni multe bezonus momenton da distro.
794
00:59:02,380 --> 00:59:05,580
Diru al li, ke ni rigardas lin!
795
00:59:37,980 --> 00:59:41,580
Ili lertas, per siaj piedoj, kiel simioj.
796
01:00:04,080 --> 01:00:06,480
La bufonoj alvenis, Eminenco.
797
01:00:06,680 --> 01:00:08,480
Ho! Ili eniru!
798
01:00:08,880 --> 01:00:13,280
Jes, mi venigis chi-tie
kelkajn Kortegajn bufonojn.
799
01:00:13,680 --> 01:00:18,080
Oni diris ke la kapablo ridi
apartenas nur al la homo.
800
01:00:18,280 --> 01:00:22,880
Ni ja vidos chu...
viaj protektitoj ghuas komikajhojn.
801
01:00:23,080 --> 01:00:27,080
Eminenco, vi ja vidas, ke
ili ne estas pretaj ridi!
802
01:00:27,280 --> 01:00:31,880
Sed la rido ne pretighas.
Ghi spontanas. Mi trovis la ideon bonega.
803
01:00:32,080 --> 01:00:36,280
Ili eniru!...
Faru lokon al ili.
804
01:00:36,480 --> 01:00:39,680
Lokon! Rapidu!
805
01:00:53,680 --> 01:00:56,280
Lokon por iliaj Moshtoj!
806
01:00:56,480 --> 01:01:03,280
Lokon por la Regha jughado!
807
01:01:28,080 --> 01:01:30,080
Nu, rapide!
808
01:01:30,280 --> 01:01:33,080
Alportu seghojn por iliaj Moshtoj!
809
01:01:40,480 --> 01:01:42,480
Venigu la unuan shteliston!
810
01:01:56,080 --> 01:01:57,880
Kion ci shtelis?
811
01:01:58,080 --> 01:01:59,680
Nenio, Moshto!
812
01:02:01,680 --> 01:02:04,080
Ci nepre shtelis ion,
813
01:02:04,080 --> 01:02:07,680
se ne ci ne estus shtelisto!
814
01:02:08,480 --> 01:02:10,280
Kion ci shtelis?
815
01:02:11,680 --> 01:02:14,480
Moshto, Kompatu!
816
01:02:15,280 --> 01:02:16,680
Momenteton!
817
01:02:17,080 --> 01:02:18,680
Mi frapin lin.
818
01:02:18,880 --> 01:02:20,880
Mi defas konfesi.
819
01:02:30,680 --> 01:02:31,880
Pentofare...
820
01:02:49,580 --> 01:02:52,380
Eminenco, mi petas vin
chesigi tiun maskeradon.
821
01:02:54,580 --> 01:02:56,580
Pro la respekto al la sakramentoj.
822
01:02:56,780 --> 01:02:58,780
La bufonoj havas chiujn rajton,
frato Bartolomeo.
823
01:02:58,980 --> 01:03:00,580
Sed tio-chi ne estas burleskajho!
824
01:03:01,780 --> 01:03:05,380
Ni parolas pri popolo kiu suferas
kaj kiu mortas!
825
01:03:05,380 --> 01:03:06,780
Pri vera popolo!
826
01:03:06,980 --> 01:03:10,180
Kio embarasigas vin estas ke
viaj Indianoj ech ne ridetis!
827
01:03:10,180 --> 01:03:11,580
Ili ne malpremis la lipojn!
828
01:03:11,780 --> 01:03:13,340
Sed kiel vi volus ke ili ridetu!?
829
01:03:13,340 --> 01:03:16,660
"Shtelisto": ili ne komprenas tiun vorton.
830
01:03:16,660 --> 01:03:18,380
La konfeson ili malkonas.
831
01:03:18,580 --> 01:03:20,380
Ili do nenion memoras el via instruo.
832
01:03:20,580 --> 01:03:24,380
Ili ne kapablas lerni.
Ili malghuas la belecon de niaj misteroj.
833
01:03:24,580 --> 01:03:25,380
Sed ne!
834
01:03:25,380 --> 01:03:28,180
Mi diris al vi ne!
835
01:03:28,180 --> 01:03:29,380
Ili sentas kiel ni,
836
01:03:29,380 --> 01:03:33,380
ili konas la amon kaj la timon,
la plej subtilajn sentojn,
837
01:03:33,380 --> 01:03:35,580
sed por ilin vidi, por bone ilin vidi,
838
01:03:35,580 --> 01:03:38,780
ni devas ilin rigardi
per aliaj okuloj ol niaj kutimaj okuloj.
839
01:03:38,780 --> 01:03:40,980
Se ne, ni neniam ilin vidos
tiaj kiaj ili estas.
840
01:03:40,980 --> 01:03:44,980
Rigardu ilin kiel spegulon
kie vi serchas vian propran vizaghon,
841
01:03:44,980 --> 01:03:46,780
vizaghon forgesitan, foran.
842
01:03:46,780 --> 01:03:50,180
En tiuj speguloj, vi rekonas vin mem, chu?
843
01:03:50,380 --> 01:03:51,780
Chiumomente.
844
01:03:51,980 --> 01:03:55,180
Mi diris tion hierał:
ili nebuligis vian vidon kaj vian spiriton.
845
01:03:55,380 --> 01:03:57,580
Sed rigardu ilin sincere unu fojon!
846
01:03:57,580 --> 01:03:59,180
Forjhetu vian retorikon!
847
01:03:59,180 --> 01:04:01,980
Eliru el viaj paperoj
kaj rigardu ilin!
848
01:04:01,980 --> 01:04:04,380
Rigardu ilin
per homaj okuloj!
849
01:04:04,580 --> 01:04:06,180
Frato Bartolomeo!
Frato Bartolomeo!
850
01:04:06,380 --> 01:04:09,980
Eminenco, kies proceson ni faras chi-tie?
Chu de la murdinto ał de la viktimo?
851
01:04:10,180 --> 01:04:11,180
Frato Bartolomeo!
852
01:04:11,380 --> 01:04:12,380
Kiu estas akuzita chi-tie?
853
01:04:12,380 --> 01:04:13,380
Chesu!
854
01:04:13,580 --> 01:04:15,380
Vidu! Ili ridis!
Chi-foje ili ridis!
855
01:04:15,580 --> 01:04:20,380
Mi pardonpetas, Eminenco,
sed chi-foje ili ja ridis!
856
01:04:20,580 --> 01:04:21,980
Kiu vidis ilin ridi?
Kiu alia?
857
01:04:22,180 --> 01:04:24,180
Jes, mi vidis ilin, ili ridis.
858
01:04:24,380 --> 01:04:25,980
Ili ridis, estas vere,...
859
01:04:31,180 --> 01:04:34,380
Metu al ili la demandon.
Demandu al ili chu ili ridis.
860
01:04:42,780 --> 01:04:45,380
Ili ech ne komprenas tion,
kion oni demandas al ili.
861
01:04:45,580 --> 01:04:47,780
Ili tre bone komprenas
mi konas ilin!
862
01:04:47,780 --> 01:04:51,580
Sed ili timas ke oni punu ilin
pro tio ke ili ridis.
863
01:04:51,580 --> 01:04:56,180
Ili timegas nin, chiumomente.
Ni perdis ilian fidon. Ni timigas ilin.
864
01:04:56,380 --> 01:04:58,380
Elirigu la farsulojn!
Sufichas!
865
01:04:58,580 --> 01:05:00,980
Nu, eksteren! Eksteren!
866
01:05:13,440 --> 01:05:16,640
Nia tempo estas nun limigita.
867
01:05:16,880 --> 01:05:22,880
Mi devas decidi tiun-chi posttagmezon,
antał ol reiri al Romo.
868
01:05:25,080 --> 01:05:29,440
Frato Bartolomeo, provu
chion rediri al ni en kelkaj frazoj.
869
01:05:29,440 --> 01:05:31,880
Ne plu priparolu la masakrojn.
870
01:05:33,960 --> 01:05:36,880
Ke ili estas homoj kiel mi,
pri tio mi ne povas dubi,
871
01:05:36,880 --> 01:05:41,280
char ili estas miaj indianaj fratoj
kaj mi rekonas min en ili.
872
01:05:45,920 --> 01:05:49,520
Nenian teatran frapon preparis mi,
873
01:05:51,880 --> 01:05:54,880
sed kiam mi ilin vidas,
874
01:05:54,880 --> 01:05:59,880
kiam mi ilin rigardas, mi ałdas
la krion de tiom da sango vershita,
875
01:05:59,880 --> 01:06:06,040
kaj tiujn demandojn sur tiom da lipoj:
kial vi murdas min?
876
01:06:08,480 --> 01:06:12,600
Kial vi min bruligas,
kun miaj temploj, kun miaj libroj?
877
01:06:12,600 --> 01:06:15,080
Kial vi trapikas miajn infanojn?
878
01:06:15,080 --> 01:06:19,520
Chiam oni min respondas:
jes, sed ili buchoferis homojn al siaj dioj.
879
01:06:19,520 --> 01:06:22,240
Kaj tio estas vera. Jes, estas vere.
880
01:06:22,240 --> 01:06:24,760
Sed ni iom revenu al ni mem.
881
01:06:24,760 --> 01:06:28,120
Abraham pretighis
buchoferi sian filon al Dio.
882
01:06:28,120 --> 01:06:32,240
Chu ne char li ja pensis, ke
Dio shatos tiun buchoferon?
883
01:06:32,240 --> 01:06:38,760
Nia Dio, la vera Dio, ne chiam malshategis,
ke oni al li buchoferu homajn vivojn.
884
01:06:38,760 --> 01:06:40,840
Li ech buchofere donis sian filon!
885
01:06:40,840 --> 01:06:42,480
La komparo estas supermezura.
886
01:06:42,480 --> 01:06:45,240
Eminenco, buchoferado pruvas
al Dio nian adoradon.
887
01:06:45,240 --> 01:06:48,000
Tiuj homoj, kiun la vera kredo jam ne instruis,
888
01:06:48,000 --> 01:06:50,320
kaj kiuj blinde subighis al la natura legho,
889
01:06:50,320 --> 01:06:52,640
donacis al siaj falsaj dioj tion
kion plej valoran ili havis.
890
01:06:52,640 --> 01:06:53,760
Sian vivon, sian sangon.
891
01:06:53,880 --> 01:06:55,280
Vershajniga argumento!
892
01:06:55,280 --> 01:06:57,040
Ghi paraleligas supozon kaj fakton,
893
01:06:57,040 --> 01:06:58,160
ghi ne defendeblas!
894
01:06:58,280 --> 01:07:00,080
Profesoro, jughu mi: ne intervenu !
895
01:07:00,280 --> 01:07:03,680
Chiaokaze, por neniigi tiujn kutimojn
kiujn ni nomas barbaraj,
896
01:07:03,680 --> 01:07:05,280
ni ighis ech pli barbaraj!
897
01:07:05,280 --> 01:07:06,480
Kiel ili komprenu?
898
01:07:07,680 --> 01:07:10,280
Vi diras al ili
Ne mortigu aliajn; nenial!
899
01:07:10,280 --> 01:07:12,880
Kaj por ke tio estu tre klara,
vi mortigas ilin!
900
01:07:12,880 --> 01:07:15,480
Se ni supozas,
ke ili estas niaj similuloj,
901
01:07:15,480 --> 01:07:16,680
char se ni kredas Aristoton...
902
01:07:16,800 --> 01:07:18,000
La Aristota regno estas for!
903
01:07:18,000 --> 01:07:21,880
Aristoto estas malpiulo
kiu brulas meze de la inferio!
904
01:07:21,880 --> 01:07:24,280
Hodiał ni parolas nome de la Kristo !
905
01:07:24,280 --> 01:07:28,280
La Aristota parolo estis
eraro terura, tirana, inferia!
906
01:07:28,280 --> 01:07:31,080
La tuta kristana filozofio kondamnas ghin!
907
01:07:31,200 --> 01:07:34,480
Kion ni legas en chiu pagho de la Evangelioj?
908
01:07:34,480 --> 01:07:36,680
Ke chiu homo estas similulo mia,
909
01:07:36,680 --> 01:07:40,000
kiun mi ktraktu kiel mi volus ke li traktu min,
910
01:07:40,000 --> 01:07:43,080
La Hispanoj shprucis
kiel lupoj meze de shafinoj,
911
01:07:43,080 --> 01:07:44,880
sed la Kristo diris la kontrałon:
912
01:07:44,880 --> 01:07:48,520
Mi sendas vin
kiel shafojn meze de lupoj!
913
01:07:50,720 --> 01:07:52,760
Chu vi volas ałdi sanktan Pałlon?
914
01:07:52,760 --> 01:07:54,520
Lin vere ałdi?
915
01:07:54,520 --> 01:07:56,080
Ałskultu la apostolon:
916
01:07:56,080 --> 01:08:00,880
Estas nek Judo nek Greko,
estas nek sklavo nek libera homo,
917
01:08:00,880 --> 01:08:05,920
estas nek viro nek ino, char
vi estas chiuj unu en la Kristo Jesuo.
918
01:08:05,920 --> 01:08:07,040
Chiuj unu!
919
01:08:07,280 --> 01:08:12,080
En iliaj koroj ni devas rompi la idolojn.
En iliaj koroj nur.
920
01:08:12,080 --> 01:08:16,880
Char kiel ili samtempe estus
kristanoj kaj sklavoj?
921
01:08:17,080 --> 01:08:18,880
Kiel?
922
01:08:24,480 --> 01:08:27,680
Kion vi proponas,
frato Bartolomeo?
923
01:08:28,080 --> 01:08:30,080
Mi lernis ion:
924
01:08:30,080 --> 01:08:40,480
ke la vero antałiras sola, malfirma,
chiam atakita de mil malamikoj,
925
01:08:40,480 --> 01:08:46,080
la mensogo kontrałe havas multajn helpantojn.
926
01:08:48,880 --> 01:08:55,280
Necesas redoni al la Indianojn
ilian iaman liberecon, char ili nature liberas.
927
01:08:55,680 --> 01:09:00,080
Mi proponas, ke
la Hispanoj forlasu la novajn terojn.
928
01:09:00,880 --> 01:09:03,680
Se ne, Hispanio estos malbenita
929
01:09:03,680 --> 01:09:07,280
kaj senkompate batita de Dio.
930
01:09:09,580 --> 01:09:13,580
Ne! Precize estas la kontrało!
931
01:09:13,780 --> 01:09:16,380
Kiel do, la kontrało?
932
01:09:16,580 --> 01:09:21,580
Oni lałdos Hispanion char ghi estos...
933
01:09:21,580 --> 01:09:25,580
liberiginta la teron de specio
sangema kaj malbenita,
934
01:09:25,580 --> 01:09:28,180
alkondukinta iujn al la vera Dio,
935
01:09:28,180 --> 01:09:32,380
instruinta al ili chion kion ni scias.
936
01:09:32,980 --> 01:09:37,980
Kaj precipe, oni rekonos niajn klopodojn
por aperigi la veron!
937
01:09:38,180 --> 01:09:41,180
Nia renkonto chi-tie,
938
01:09:41,180 --> 01:09:46,380
nia diskuto ne havas alian ekzemplon
en la historio de la nacioj.
939
01:09:46,780 --> 01:09:49,580
Ghi tute pliglorigos Hispanion!
940
01:09:49,780 --> 01:09:51,780
Chu vi vere opinias tion?
941
01:09:51,980 --> 01:09:56,380
Jes, mi kredas tion.
Mi firme kredas tion.
942
01:10:00,180 --> 01:10:02,580
La demando ne estas chu forlasi la Hindiojn.
943
01:10:02,580 --> 01:10:07,380
Ni ja scias ke temas pri revo
kaj ke chiam ni restos tie-for.
944
01:10:07,580 --> 01:10:11,580
La demando estas la sola
kiu sin metas al chiu filozofo
945
01:10:11,580 --> 01:10:17,980
kion ni devas fari kaj
kion ni povas fari?
946
01:10:19,580 --> 01:10:23,580
Vi mem diris tion.
Ni igu ilin chiujn kristanoj.
947
01:10:26,380 --> 01:10:30,380
Diris Sankta Luko Devigu ilin eniri!
948
01:10:30,380 --> 01:10:34,380
Krom tio nenio bona en tiu-chi vivo,
nenia savo en la alia.
949
01:10:34,780 --> 01:10:38,780
Kiel ilin konverti?
950
01:10:38,780 --> 01:10:43,180
Kiom da tempo necesos?
Kio estos la prezo?
951
01:10:43,180 --> 01:10:49,580
Tio estas la dua parto de la demando, kaj
pri tio, frato Bartolomeo, ni malsamopinias.
952
01:10:53,980 --> 01:10:58,580
Vi diras kristanoj kaj sklavoj, ne,
la du terminoj ekskludas unu la alian.
953
01:10:58,780 --> 01:11:01,780
Kaj, diras mi, kial ne?
954
01:11:02,780 --> 01:11:07,980
Dum iom da tempo, chiaokaze,
atendante gheneralan konverton.
955
01:11:07,980 --> 01:11:09,980
Char tio gravas por ni.
956
01:11:10,180 --> 01:11:14,180
Vi ankał diras
militoj kiujn ni faris ne estas justaj.
957
01:11:14,380 --> 01:11:19,580
Diras mi, ke la milito justa estas tiu
kiu konkukas al la justeco.
958
01:11:24,380 --> 01:11:26,780
Kio estas la Plej Alta Bono?
959
01:11:26,980 --> 01:11:31,980
Vi parolis per sankta Pałlo.
Mi respondas per sankta Ałgusteno.
960
01:11:31,980 --> 01:11:35,180
La perdo de ununura animo
ne provizita de la bapto
961
01:11:35,180 --> 01:11:40,380
estas malfelicho pli granda ol la morto
de nenombreblaj viktimoj, ech senkulpaj.
962
01:11:40,580 --> 01:11:46,380
La Plej Alta Bono estas la Anima Savo.
963
01:11:46,380 --> 01:11:49,980
Tial ni tiom arde volas ilin konverti.
964
01:11:49,980 --> 01:11:52,780
Char sen tio ilia animo estas perdita.
965
01:11:52,780 --> 01:11:58,980
Kaj nenio, en chi-tiu mondo ał en la alia,
estas pli altpreza ol ilia animo.
966
01:11:59,180 --> 01:12:03,180
Chu vi do konsentas,
ke ili havas animon?
967
01:12:03,980 --> 01:12:06,380
Mi deziras esti bone komprenita.
968
01:12:06,380 --> 01:12:16,780
Mi diras ke ili ne havas animon
kiel la nian, samkvalitan, mankas multo,
969
01:12:16,780 --> 01:12:21,580
kaj ke ni havas nenian kialon
por trakti ili kiel nin mem. Sed
970
01:12:24,780 --> 01:12:31,180
en la kazo kiam mi erarus,
kion mi rekonas ebla,
971
01:12:31,180 --> 01:12:35,180
en la kazo kiam Aristoto erarus,
972
01:12:35,180 --> 01:12:40,380
se ilia animo estus simila al la nia,
973
01:12:40,380 --> 01:12:46,780
tiam mi dirus ke ghi estas
la plej altpreza perlo de la kreitaro
974
01:12:46,780 --> 01:12:51,180
kaj ke chiapreze ni devas ghin savi!
975
01:12:59,380 --> 01:13:01,660
Kio plivaloras?
976
01:13:01,660 --> 01:13:10,980
Chu tera vivo senglora, en la eraro
kaj la peko, sekvota de sufera eterno?
977
01:13:10,980 --> 01:13:17,780
Ał chu pli mallonga vivo, eble pli malfacila,
978
01:13:17,780 --> 01:13:21,340
kaj pli rapide trafita de la morto,
979
01:13:21,340 --> 01:13:27,540
sed sekvota de luma eterno
980
01:13:27,540 --> 01:13:31,980
apud la vera Dio Venkinta?
981
01:13:35,980 --> 01:13:42,380
Chu iu ajn chi-tie
ne konas la pravan respondon?
982
01:13:52,380 --> 01:13:54,580
Chu vi finis?
983
01:13:54,780 --> 01:13:56,380
Jes, Eminenco.
984
01:14:00,380 --> 01:14:03,180
Kiu deziras plu paroli?
985
01:14:04,780 --> 01:14:07,180
Chu vi, eble?
986
01:14:08,580 --> 01:14:12,380
Ne, chio estas dirita, shajnas al mi.
987
01:14:12,780 --> 01:14:13,980
Neniu?
988
01:14:15,380 --> 01:14:18,180
Chu mi rajtas diri ion?
989
01:14:18,380 --> 01:14:21,980
Sed, alproksimighu, certe!
990
01:14:24,380 --> 01:14:27,580
Parolas mi ne tre bone. Mi ne lernis.
991
01:14:27,580 --> 01:14:33,180
Sed kion mi diru, chiu sciu.
992
01:14:33,380 --> 01:14:34,980
Ni vin ałskultas.
993
01:14:35,180 --> 01:14:41,180
Ni venis, mia amiko kaj mi, por paroli
pri nia instalo tie-for, pri nia vivo.
994
01:14:41,180 --> 01:14:43,580
Necesas labori kun ili, oni ne povas elekti.
995
01:14:43,580 --> 01:14:48,780
Sed ili estas malpuraj... kaj
mallaboremaj, shtelemaj, malfidindaj.
996
01:14:48,900 --> 01:14:51,980
Kaj kial ili strebu por vi?
997
01:14:51,980 --> 01:14:54,660
Frato Bartolomeo, vi sufiche parolis.
Ałskultu la aliajn!
998
01:14:54,780 --> 01:14:56,380
Chiaokaze sciu tion:
999
01:14:56,380 --> 01:14:57,980
Se ni devos ilin pagi,
1000
01:14:57,980 --> 01:15:01,980
ilin trakti kiel kristanojn,
konsenti pri iliaj leghoj, okupighi pri ili,
1001
01:15:01,980 --> 01:15:03,580
tio multekostos!
1002
01:15:03,580 --> 01:15:06,780
Eble ni ne parolu pri mono chi-tie, sed...
1003
01:15:06,900 --> 01:15:07,900
Dałrigu!
1004
01:15:07,980 --> 01:15:12,380
Tiun monon necesos subtrahi
de la Kronaj enspezoj,
1005
01:15:12,380 --> 01:15:16,380
kaj ankał de la Ekleziaj enspezoj, nepre.
1006
01:15:16,380 --> 01:15:18,380
Mi tamen devis tion diris...
1007
01:15:20,380 --> 01:15:21,980
Kiaproporcie?
1008
01:15:22,780 --> 01:15:24,780
Ho, lał proporcioj grandegaj.
1009
01:15:24,780 --> 01:15:27,980
La tutan sistemon necesos shanghi, ghisfunde.
1010
01:15:27,980 --> 01:15:33,180
Ech necesos ke Hispanio kaj la Eklezio
sendu monon tien, anstatał ol ion ricevi.
1011
01:15:33,380 --> 01:15:35,580
Certe, multe da mono!
1012
01:15:41,380 --> 01:15:48,340
Vi, kiu bone konas ilin, diru al mi,
chu vi opinias ke ili havas animon?
1013
01:15:49,180 --> 01:15:51,380
Mi pri la animo ne scias.
1014
01:15:51,380 --> 01:15:55,780
Scias mi, ke la miaj rifuzas kredi
je Kristaj mirakloj.
1015
01:15:55,780 --> 01:15:58,380
Ili volus, ke mi mem faru miraklojn (mi!),
1016
01:15:58,380 --> 01:15:59,580
Char mi ne povas...
1017
01:15:59,580 --> 01:16:02,260
Plie ili ne dankemas
pro chio, kion oni ilin instruis.
1018
01:16:02,380 --> 01:16:05,660
Instruis? Sed instruis kion?
Chu torturon? Sifilison?
1019
01:16:05,780 --> 01:16:07,460
Frato Bartolomeo, plian fojon!
1020
01:16:07,580 --> 01:16:09,980
Torturon oni ne instruis al ili. Ili jam sciis.
1021
01:16:09,980 --> 01:16:12,180
Oni donis al ili ilojn, vestojn, librojn.
1022
01:16:12,180 --> 01:16:16,980
Kaj plie, iam ili estis sklavoj,
kaj ni liberigis ilin.
1023
01:16:16,980 --> 01:16:19,580
Sed al tiu libereco
ili ne kutimighas,
1024
01:16:19,580 --> 01:16:22,980
ili ghin trouzas, ili fughas,
kashe ne laboras.
1025
01:16:22,980 --> 01:16:26,380
Ili korpe malfortas,
mortas pro malgravaj malsanoj.
1026
01:16:26,380 --> 01:16:29,980
Se krome necesos pagi ilin,
prefere ni rezignu pri la Hindioj,
1027
01:16:29,980 --> 01:16:33,580
pri komercaj profitoj
kiel pri savo de ilia animo.
1028
01:16:33,580 --> 01:16:35,580
Tion, tamen necesis diri.
1029
01:16:35,980 --> 01:16:37,980
Vi ne tiom malbone parolas!
1030
01:16:38,380 --> 01:16:40,780
Mi parolas sincere, Eminenco.
1031
01:16:47,380 --> 01:16:49,980
Ni chesos chi-tie.
1032
01:16:50,180 --> 01:16:53,980
Mi konigos mian decidon posttagmeze.
1033
01:17:31,160 --> 01:17:33,560
Jes, envenu!
1034
01:17:37,280 --> 01:17:41,080
Eminenco, letero de la Regho!
1035
01:17:43,280 --> 01:17:46,480
Chu vi ne legu ghin?
1036
01:17:46,680 --> 01:17:50,280
Mi jam scias tion,
kion la regho volas diri al mi.
1037
01:17:50,280 --> 01:17:53,080
Aliaj al mi tion diris.
1038
01:18:03,080 --> 01:18:05,280
Mia decido estas prenita.
1039
01:18:05,280 --> 01:18:13,480
Kiel mi diris, ghi estos konfirmita
de Lia Papa Moshto kaj de la tuta Eklezio.
1040
01:18:13,680 --> 01:18:18,080
La enloghantoj de la Teroj Novaj,
kiujn oni nomas Hindioj,
1041
01:18:18,080 --> 01:18:22,680
ja naskighis de Adamo kaj Eva, kiel ni.
1042
01:18:22,680 --> 01:18:28,680
Ili ghuas kiel ni spiriton
kaj animon senmortan
1043
01:18:28,680 --> 01:18:32,680
Ili estas reachetitaj
per la Krista sango.
1044
01:18:32,680 --> 01:18:36,680
Ili konsekvence estas niaj proksimuloj.
1045
01:18:36,880 --> 01:18:42,280
Ili estu plej homece
kaj juste traktitaj,
1046
01:18:42,280 --> 01:18:47,480
char ili estas homoj veraj!
1047
01:18:47,880 --> 01:18:51,080
Tiu decido estu publikigita kaj
1048
01:18:51,080 --> 01:18:55,080
proklamita en chiuj preghejoj
de la Malnova kaj de la Nova mondo.
1049
01:18:55,480 --> 01:19:00,680
Eminenco, pardonu min,
mi certe respektas vian elekton,
1050
01:19:00,680 --> 01:19:06,680
sed chu vi vere ekzamenis
la tutan gravecon de tiuj paroloj?
1051
01:19:11,080 --> 01:19:14,280
Chu vi suspektas,
ke mi estis leghera?
1052
01:19:14,680 --> 01:19:16,280
Tutcerte ne.
1053
01:19:17,880 --> 01:19:22,280
Sed vi sciu ke vi kondamnas al la ruino
chiujn Hispanajn staplejojn.
1054
01:19:22,480 --> 01:19:27,280
Profesoro, chu mi momente donas al vi
la impreson ke mi ne pripensis?
1055
01:19:30,280 --> 01:19:33,480
Certe ne, Eminenco.
1056
01:19:33,480 --> 01:19:36,680
Chu vi opinias ke mi ne
mezuris mian sharghon,
1057
01:19:36,680 --> 01:19:40,280
ke mi ne preghis
dum tutaj noktoj?
1058
01:19:40,280 --> 01:19:45,080
Chu vi opinias ke mi ne konscias
pri chio, kion mi devontigas,
1059
01:19:45,080 --> 01:19:47,880
kio neniam plu estos kiel antałe?
1060
01:19:49,040 --> 01:19:53,000
Chu vi unumomente kredas ke
Dio estus povinta forlasi min
1061
01:19:53,000 --> 01:19:56,280
en la momento elekti inter Siaj kreituloj?
1062
01:19:57,080 --> 01:19:59,080
Ne, Eminenco!
1063
01:20:00,680 --> 01:20:05,080
Oni tamen farus grandan eraron pensante
1064
01:20:05,080 --> 01:20:12,680
ke la Eklezio ne kalkulas
kun la legitimaj interesoj de siaj membroj.
1065
01:20:13,880 --> 01:20:20,080
Ni efektive estas tre atentemaj
pri la bato donita al la koloniado.
1066
01:20:24,440 --> 01:20:30,280
Eble ekzistas solvo,
kiun mi rememorigu.
1067
01:20:31,880 --> 01:20:35,480
Se estas vere ke la Indianoj
estas niaj fratoj en Jesuo-Kristo,
1068
01:20:35,480 --> 01:20:40,680
dotitaj de prudenta animo kiel ni,
kompense ja estas ankał certe
1069
01:20:40,680 --> 01:20:48,280
ke la enloghantoj de afrikaj landoj
estas multe pli proksimaj al la animalo.
1070
01:20:48,480 --> 01:20:52,680
Tiuj enloghantoj estas nigraj,
tre krudaj,
1071
01:20:52,880 --> 01:21:01,080
ili malkonas chian arton kaj skribadon,
ili konstruis nur kelkajn kabanojn.
1072
01:21:01,480 --> 01:21:05,880
Ilia tuta aktivado estas fizika,
estas certe,
1073
01:21:05,880 --> 01:21:13,880
kaj de la Romia epoko ili chiam estis
malsovaghigitaj kaj submetitaj.
1074
01:21:15,880 --> 01:21:21,080
Chu afrikanoj jam trashipis?
1075
01:21:21,280 --> 01:21:24,280
Jes, Eminenco.
Ek de la unuaj tempoj de la konkero.
1076
01:21:24,280 --> 01:21:27,680
Ili tre rapide adaptighas al la klimato.
Ili ech estas sufiche nelacigeblaj.
1077
01:21:27,880 --> 01:21:29,480
Kiu ekspedas ilin?
1078
01:21:29,680 --> 01:21:32,880
Precipe Portugalianoj. Ilin ili kaptas
kaj vendas, tre multekoste, cetere!
1079
01:21:33,080 --> 01:21:37,080
Mi evidente nur povas sugesti tion, sed
1080
01:21:37,080 --> 01:21:41,480
kial vi ne ilin mem
sufiche grandnombre amasigus?
1081
01:21:41,680 --> 01:21:48,680
Vi certe disponus pri manlaboristaro
fortika kaj ech malpli elspeziga.
1082
01:21:48,680 --> 01:21:51,880
Mi supozas ke en Afriko
tio facile troveblas, chu ?
1083
01:21:51,880 --> 01:21:53,680
Iliaj reghoj mem vendas ilin.
1084
01:21:53,880 --> 01:21:57,680
Chu la Eklezio ne kontrałstarus
tiajn ekspediciojn ?
1085
01:21:57,880 --> 01:22:01,280
Kial ghi kontrałstarus?
Chu la Hispana regho kontrałstaras?
1086
01:22:01,480 --> 01:22:05,480
Eminenco, tio riskas
tre rapide farighi granda komerco
1087
01:22:05,480 --> 01:22:07,280
kaj konduki al chiaj trouzoj!
1088
01:22:07,480 --> 01:22:09,480
Al militoj. Al revolucioj!
1089
01:22:09,680 --> 01:22:15,080
Se ałskulti vin, nenio estas pli malbona
ol tio, kio jam okazas.
1090
01:22:15,080 --> 01:22:19,880
Vi mem, shajnas al mi,
havis nigrulan sklavon, chu?
1091
01:22:20,080 --> 01:22:23,280
Dum tre mallonga tempodałro,
kaj mi neniam tenis lin kiel sklavon.
1092
01:22:23,480 --> 01:22:26,080
Chu vi estis kontenta pri liaj servoj?
1093
01:22:26,280 --> 01:22:27,880
Tre kontenta...
1094
01:22:28,080 --> 01:22:30,480
Chu vi ne mem diris, se mi bone memoras,
1095
01:22:30,480 --> 01:22:34,280
ke tio estas tre bona solvo
kaj de vi rekomendas ghin?
1096
01:22:34,480 --> 01:22:38,280
Mi diris tion, jes, ve, en mia junagho
kaj por protekti la Indianojn sed...
1097
01:22:38,280 --> 01:22:40,680
Eminenco, mi shanghighis,
kiel ni chiuj shanghighas.
1098
01:22:40,680 --> 01:22:43,080
Hodiał mi hontas pri miaj paroloj
kaj mi kontrałe diras...
1099
01:22:43,080 --> 01:22:44,680
Bone. Estas tre bone!
1100
01:22:44,680 --> 01:22:47,880
...ke la Afrikanoj estas homoj
kiel la aliaj, filoj de Adamo,
1101
01:22:47,880 --> 01:22:50,280
kaj ke tio estus morta peko...
1102
01:22:50,480 --> 01:22:54,680
Ne, ni ne rekomencu!
Ni ne cheestas tiucele. Estas tre bone!
1103
01:22:54,880 --> 01:22:56,880
Ni aldonos kodicilon.
1104
01:22:56,880 --> 01:22:58,680
Vi preparu redaktadon!
1105
01:22:58,880 --> 01:23:04,080
Nome de Lia Papa Moshto,
mi dankas vin pro via helpo.
1106
01:23:04,080 --> 01:23:09,080
Ni dankopreghu Dion ke li cheestis
inter ni ghis la lasta momento.
1107
01:24:43,080 --> 01:24:49,080
Esperanto-subtitoloj Senlime (2004).